سيره را ردّ نكرده‌[١] و طبق آن مشى كرده و احكام خود را با سخن گفتن و كلام، بيان مى‌كند و ديگران را در بسيارى از آيات قرآن، دعوت به فهم و تدبر در قرآن مى‌كند و اگر قرآن قابل‌فهم و درك نبود، دستور به تدبّر در آن داده نمى‌شد. حالْ‌آن كه كلام در غالب اوقات، افاده يقين نمى‌كند و در بيشتر موارد، ظنّ‌آور است.[٢] پس اين علم اجمالى به وجود نسخ و تقييد و تخصيص و ...، بعد از فحص در روايات معصومين (عليهم السلام)، منحل مى‌شود و در مواردى كه دليلى پيدا نكرديم بر اين كه آيه‌اى نسخ شده يا نه، و يا تخصيص خورده و يا نخورده، به شك بدوى برمى‌گردد و اصل، عدم تقييد و تخصيص و ... است.[٣]

دليل چهارم: منوعيت تفسير به رأى‌

دليل چهارم اخباريان بر عدم حجّيت ظواهر قرآن، استدلال به رواياتى است كه ما را از تفسيركردن قرآن به رأى منع كرده است.[٤] و يكى از موارد تفسير به رأى، آن است كه قرآن را بدون مراجعه به آثار اهل‌بيت (عليهم السلام) و تنها با فهم و عقل خويش تفسير كرده، حكمى را از آن استنباط كنيم.[٥] و به گفته محدّث بحرانى، بعيد است كه بتوان رأى را در اين روايات، حمل‌كنيم بر خواهش‌هاى نفسانى و تمايلات طبيعى شخصى براى اغراض فاسدى كه شخص دارد.[٦] براى نمونه، در روايتى از رسول خدا (ص) نقل شده است كه مى‌فرمايد:

[١]. الحقّ المبين فى تصويب المجتهدين و تخطئة الأخباريّين، ص ٢٣؛ فرائد الاصول، ج ١، ص ١٦٩؛ ادوار اجتهاد، ص ٣٦٦.

[٢]. مناهج الأحكام و الاصول، بحث حجية ظواهر القرآن. چنانچه گذشت، سيدنعمة الله جزايرى نيز به اين مطلب اعتراف كرده است( الأنوار النعمانية، ج ١، ص ٣٠٩- ٣١١؛ منبع الحياة، ص ٤٨) گويا سيّد نعمة الله جزايرى، اين مطلب را از تفسير التبيان( ج ١، ص ٤) گرفته است.

[٣]. آراء حول القرآن، ص ١٠.

[٤]. علّامه‌مجلسى ٢٢ روايت را در اين‌باره ذكر مى‌كند و شيخ‌حرّ عاملى ادّعا مى‌كند كه اين روايات به حدّ تواتر مى‌رسد( ر. ك: بحارالأنوار، ص ٨٩، ص ١٠٧- ١١٢؛ الفوائد الطوسية، ص ٣٢٥؛ وسائل الشيعة، ج ١٨، ص ١٥٢ باب ١٣، از ابواب صفات القاضى، ذيل حديث ٨٢).

[٥]. الفوائد المدنية، ص ١٢٧- ١٧٣.

[٦]. الدرر النجفية، ج ٢، ص ٣٤٥.