اخباريگرى، تاريخ و عقايد - بهشتى، ابراهيم - الصفحة ٢٢٤ - پاسخ دليل يكم

اين دسته از اخباريان، براى نفى حجّيت قرآن بدون آن كه تفسيرى از ناحيه اهل‌بيت رسيده باشد، به ادلّه‌اى چند استدلال كرده‌اند:

دليل يكم: اختصاص فهم قرآن به ائمه‌

از برخى روايات كه مرحوم شيخ‌حرّ عاملى، بابى را بدانها اختصاص داده،[١] استفاده مى‌شود كه مخاطب واقعى قرآن، اهل‌بيت (عليهم السلام) هستند و فهم و شناخت آن نيز مختص به آنان است.[٢] براى نمونه، در روايتى آمده است كه امام صادق (ع) به ابوحنيفه مى‌گويد:

ويلك! ماجعل‌الله ذلك إلّا عند أهل الكتاب الذّين انزل عليهم.[٣]

واى بر تو! معرفت و شناخت قرآن، تنها در نزد اهل‌كتاب است؛ همانها كه قرآن بر آنان نازل شده است.

و در روايتى ديگر، امام باقر (ع) به قُتاده مى‌گويد:

... إنّما يَعرِف القرآنَ من خوطب به.[٤]

قرآن را تنها كسى مى‌شناسد كه مورد خطاب آن واقع شده است.

پاسخ دليل يكم‌

مجتهدان و اخباريانى كه اين نظر را قبول ندارند، چند پاسخ به اين استدلال داده‌اند:

١. مراد اين اخبار، علم به تمام كتاب از ظاهر و باطن قرآن است و از همين روست كه حضرت صادق (ع) به ابوحنيفه توصيه مى‌فرمايد كه حقيقت قرآن را

[١]. وسائل الشيعة، ج ١٨، ص ١٢٩( باب عدم جواز استنباط الاحكام النظرية من ظواهر القرآن الّا بعد معرفة تفسيرها من الأئمة( عليهم السلام)).

[٢]. الفوائد المدنية، ص ١٠٨ و ١٣٥؛ الفوائد الطوسية، ص ٣٢٥ و ٤٠٩؛ هداية الأبرار، ص ١٥٥؛ كفاية الاصول( مع حواشى الميرزا ابى‌الحسن مشكينى)، ج ٣، ص ٢٠٣( به نقل از شارح وافية، سيدصدر الدين قمى همدانى).

[٣]. وسائل الشيعة، ج ١٨، ص ٣٠( صفات القاضى، باب ٦)، ح ٢٧.

[٤]. الكافى، ج ٨، ص ٣١٢، ح ٤٨٦؛ وسائل الشيعة، ج ١٨، ص ١٣٦( صفات القاضى، باب ٦)، ح ٢٥.