اخباريگرى، تاريخ و عقايد - بهشتى، ابراهيم - الصفحة ٤٧٥ - مرجحات غيرمنصوص

ظنّى كه از آن حاصل مى‌شود، قوى‌تر است.[١]

٣. اگر سند يكى از دو روايت عالى، ولى تعداد واسطه در يكى كمتر باشد، موجب رجحان آن مى‌شود؛ زيرا هرچه واسطه كمتر باشد، احتمال اشتباه در آن كمتر است.[٢]

٤. اضبطيت (ضابط تر بودن) در روايت. چنانچه ضبط و حافظه رُوات يكى از دو خبر، بهتر از ضبط و حافظه روات آن خبر ديگر باشد، موجب رجحان خبر اوّل مى‌شود.[٣]

٥. اگر راوى يك خبر، عدل امامى و راوى خبر ديگر، امامى ممدوح و يا غيرامامى موثّق باشد، روايت عدل امامى رجحان دارد.[٤]

٦. آن روايتى كه به لفظ نقل شده، بر روايتى كه نقل به معنا شده، بنا بر قولى‌[٥] مطلقاً و بنا بر قول ديگر،[٦] در صورتى كه آن راوىِ ناقل به معنا، ضابط و عارف نباشد، ترجيح دارد.

٧. چنانچه يك روايت، موافق با برائت اصليه باشد و روايت ديگر چنين نباشد، آن روايتى كه موافق اصل است، طبق قولى، مقدّم است.[٧]

شيخ عبدالله‌بن صالح سماهيجى، يكى از فرق‌هاى بين اخباريان و مجتهدان را در اين مى‌داند كه: مجتهدان، ترجيح به برائت اصليه را تجويز مى‌كنند؛ ولى اخباريان تجويز نمى‌كنند.[٨]

[١]. تهذيب الوصول، علّامه، ص ٢٧٨؛ الفوائد الحائرية، وحيد بهبهانى، ص ٢٢٣؛ مفاتيح الاصول، ص ٦٩٥.

[٢]. مبادئ الوصول، ص ٢٣٤؛ معالم الدين، ص ٢٥١؛ قوانين الاصول، ج ٢، ص ٢٨٣؛ فرائد الاصول، ج ٤، ص ٧٨.

[٣]. العدّة فى اصول الفقه، ج ١، ص ١٥٢؛ معارج الاصول، محقّق، ص ٢٢٣؛ تهذيب الوصول، ص ٢٧٩.

[٤]. العدّة، ج ١، ص ١٤٧؛ معارج الاصول، ص ٢٢٣؛ طريق استنباط الأحكام، محقّق كركى، ص ١٢.

[٥]. كتاب من لا يحضره الفقيه، ج ٤، ص ١٥١، ذيل حديث ٥٢٤؛ الفوائد الحائرية، ص ٢٢٣؛ مفاتيح الاصول، ص ٦٩٣؛ فرائد الاصول، ج ٤، ص ٧٦.

[٦]. العدّة فى اصول الفقه، ج ١، ص ١٥٢؛ معارج الاصول، ص ٢٢٣؛ الرسائل الاصولية، ص ٣٢٩.

[٧]. تهذيب الوصول، ص ٢٧٩؛ مبادئ الوصول، ص ٢٣٢؛ الفوائد الحائرية، ص ٢٢٤.

[٨]. ميراث اسلامى ايران، رسول جعفريان، ج ٤، ص ٣٩٥.