اخباريگرى، تاريخ و عقايد - بهشتى، ابراهيم - الصفحة ٣٢١ - پاسخ متكلمان به انتقادات اخباريان

٢. عبدالأعلى مى‌گويد: به امام صادق (ع) گفتم: مردم به‌خاطر كلام، از من عيب و ايراد مى‌گيرند كه با مخالفان مناظره مى‌كنم. امام (ع) فرمود:

افرادى مثل تو كه مى‌نشينند و بعد پرواز مى‌كنند، عيبى ندارد؛ امّا افرادى كه مثل تو نيستند و تخصّص ندارند، نبايد مناظره كنند.[١]

٣. نقل شده كه امام صادق (ع) شخصى را از كلام، نهى مى‌كرد و ديگرى را به اين كار، امر مى‌فرمود. يكى از اصحاب به ايشان گفت: فدايت شوم! فلانى را از كلام نهى مى‌كنى و اين شخص را به آن امر مى‌نمايى؟

امام صادق (ع) فرمود:

اين شخص نسبت به براهين و ادلّه، واردتر است و با دشمن، بهتر مدارا مى‌كند.[٢]

٤. در تفسير امام عسكرى (ع) آمده كه شخصى در خدمت امام صادق (ع) گفت: پيامبر خدا (ص) و ائمّه معصوم (عليهم السلام) از جدال و مخاصمه در دين نهى كرده‌اند. امام (ع) فرمود:

از جدال، مطلقاً نهى نشد؛ بلكه آن چيزى كه نهى شده و حرام است، جدال «بغير الّتى هى أحسن» است. مگر نشنيديد كه خداوند مى‌فرمايد: وَ لا تُجادِلُوا أَهْلَ الْكِتابِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ؛[٣] و با اهل كتاب، جز با شيوه‌اى كه بهتر است، مجادله نكنيد و ادْعُ إِلى‌ سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ؛[٤] [اى پيامبر ما! مردم را] به حكمت [و برهان‌] و موعظه نيكو به راه پروردگارت دعوت كن و با بهترين شيوه، با اهل جدال، مناظره كن.

سپس از امام (ع) سؤال شد كه: جدال احسن و غيراحسن كدام است؟

امام (ع) فرمود:

امّا جدال غيراحسن، آن است كه خصم، منكر حقّى شود و اشكالى بر شما وارد كند، و شما قدرت نداريد با دليل و برهان، به آن اشكال پاسخ دهيد؛ ولكن يا قولش را انكار مى‌كنيد، و يا حرف حقّى را انكار مى‌كنيد كه شخص مخاصم، بر

[١]. إختيار معرفة الرجال، ص ٣١٩، ش ٥٧٨؛ بحارالأنوار، ج ٢، ص ١٣٦، ح ٣٨.

[٢]. تصحيح الإعتقاد( سلسلة مؤلَّفات الشيخ المفيد، ج ٥)، ص ٧١.

[٣]. سوره عنكبوت، آيه ٤٦.

[٤]. سوره نحل، آيه ١٢٥.