اخباريگرى، تاريخ و عقايد - بهشتى، ابراهيم - الصفحة ١٦٥ - شيخيوسف بحرانى(١١٠٧ - ١١٨٦ ق)

سيدمحمّدمهدى بحرالعلوم (م ١٢١٢ ق)؛ شيخ ابوعلى حائرى (م ١٢١٦ ق) صاحب منتهى المقال؛ ميرزامهدى بن‌هدايةالله خراسانى (م ١٢١٦ ق)؛ ميرزامهدى شهرستانى (م ١٢١٦ ق)؛ ميرزا ابوالقاسم قمى (م ١٢٣١ ق) صاحب قوانين؛ و سيّد على طباطبايى (م ١٢٣١ ق) صاحب رياض المسائل.[١]

محدّث بحرانى تأليفات بسيارى نيز داشته است. در مقدّمه الدرر النجفية پنجاه كتاب، رساله، حواشى و اجوبةالمسائل براى وى ذكر شده است.[٢] برخى از آثار او عبارت‌اند از:

١. الحدائق الناضرة، كه به‌ويژه از جهت جمع و تفسير اخبار، كتاب فقهى باارزشى است؛[٣] گرچه با مرگ مؤلف، ناتمام ماند. خود مؤلّف درباره آن مى‌گويد:

كسى از اصحاب ما كتابى مانند الحدائق الناضرة ننوشته است؛ زيرا در هر مسئله‌اى كه وارد شدم، تمام روايات مربوط به آن باب و اقوال فقها و فروعات آن مسئله را بيان كرده‌ام. البته اين هم از بركات مكان شريف كربلاى معلّا است.[٤]

محدّث بحرانى در اين كتاب انكار مى‌كند كه ظواهر آيات با قطع‌نظر از روايات يكى از منابع و مدارك احكام بوده باشد. به باور وى، از ظواهر آيات تنها با كمك رواياتى كه در تفسير آيات وارد شده، مى‌توان استفاده كرد.[٥] وى حجّيت دليل عقل را نيز در احكام شرعيه ردّ مى‌كند[٦] و نيز منكر حجّيت استصحاب در شبهات حكميه مى‌شود.[٧]

[١]. لؤلؤة البحرين، ص ٤- ٥ و تحقيق سيدمحمّد صادق بحرالعلوم، ص ٤٤٩؛ دانش‌نامه جهان و اسلام، ج ٢، ص ٣١٥.

[٢]. الدرر النجفية، ج ١، ص ٢٨- ٣١.

[٣]. روضات الجنات، ج ٨، ص ٢٠٥؛ منتهى المقال فى أحوال الرجال، ج ٧، ص ٧٦؛ موسوعة طبقات الفقهاء، مقدمه ثانى، ص ٣٩٢.

[٤]. لؤلؤة البحرين، ص ٢٤٦.

[٥]. الحدائق الناضرة، ج ١، ص ٢٧، ١٢٥- ١٣١ و ٥١- ٥٥.

[٦]. همان جا.

[٧]. همان جا.