اخباريگرى، تاريخ و عقايد - بهشتى، ابراهيم - الصفحة ١١٣ - ديدگاه اخباريان

١. كسانى مانند سيّد نعمة الله جزايرى، معتقدند كه سهونبى (ص) اگر از طرف خداوند رحمان باشد- يعنى اسها باشد-، مانعى ندارد. او مى‌گويد:

اخبار اين باب بر اساس آنچه صدوق اختيار كرده، به حدّ استفاضه مى‌رسد[١] و حدود بيست روايت‌[٢] در سهو نبى به طريق‌هاى صحيح، حسن، موثّق، ضعيف و مجاهيل، وارد شده است كه انكار آنها مشكل است.[٣] ادلّه عقليه فى‌نفسه تمام نيست؛ چه رسد به اين كه بخواهيم با آنها حكم شرعى را اثبات كنيم.[٤] لذا اگر سهو پيامبر، رحمت بر امّت باشد، ما آن را بر او تجويز مى‌كنيم؛ وليكن اين، جايزى است كه به مرحله وقوع نرسيده است. و هرگاه رحمت بر امّت نباشد و مشتمل بر نوعى نقص بر او باشد، آن را تجويز نمى‌كنيم. به‌ويژه در تبليغ احكام دين كه سهو در آن، نوعى نقص محسوب مى‌شود و موجب از بين رفتن وثوق و اعتماد به وعده‌ها و تهديدهاى حضرت مى‌شود. بنابراين، آنچه در نصّ صحيح داريم كه «اسها» بر پيامبر- صلوات‌الله عليه و آله- واقع شده، آن را مى‌پذيريم.[٥]

به گمان او، روايت زراره‌[٦] نيز توان برابرى با احاديث سهو نبى را ندارد؛ چراكه هم ضعيف است‌[٧] و هم قابل تأويل. وى در خاتمه، ادّعا مى‌كند كه بسيارى از محدّثان، هم‌رأى اويند؛ چراكه:

اخبار سهو نبى را نقل كرده‌اند، كه در نقل آنها سكوت كرده‌اند و آنها را ردّ

نكرده‌اند؛ پس «موافقت سكوتيه» با اين اخبار دارند.[٨]

شيخ‌يوسف بحرانى در اين بحث، بزنگاه مطلب را به صراحت معرّفى كرده و دقيقاً بر محلّ اختلاف ميان اصوليان و اخباريان انگشت نهاده است. وى با لحنى گلايه‌آميز مى‌گويد:

[١]. الأنوار النعمانية، ج ٤، ص ٣٥.

[٢]. همان، ص ٣٦.

[٣]. همان، ص ٣٨.

[٤]. همان، ص ٤٠.

[٥]. همان، ص ٣٩.

[٦]. تهذيب الأحكام، ج ٢، ص ٣٥٠، ح ١٤٥٤.

[٧]. رجاليان شيعه، زراره را فطحى مذهب دانسته‌اند.

[٨]. الأنوار النعمانية، ج ٤، ص ٤٠.