و عمده نظر اين بود كه روحانيت را ديده بودند. آنهايى كه احتمالًا اين را وادار به اين امور مى‌كردند، ديده بودند لا اقل اين صد سال را درست ديده بودند كه هر وقت كه بنا بود يك شكستى به ملت بيايد، روحانيت جلويش را مى‌گرفت. يك شكستى به كشور بيايد روحانيت جلويش را مى‌گرفت ديده بودند كه در مثلا عراق كه انگليسها عراق را آن وقت تقريباً گرفته بودند، آن روحانى بزرگ مرحوم آقا ميرزا محمد تقى‌ [١] جلويش را گرفت و از [دست‌] ايشان گرفت عراق را. استقلال عراق را او مى‌گرفت از آنها. و باز ديده بودند كه قبل از او ميرزاى شيرازى‌ [٢] با يك كلمه، ايران را نجات داد از دست انگليسها و مزاحم را مى‌ديدند كه همين روحانيين هستند. و اگر چنانچه بخواهند آن چيزهايى كه آنها مى‌خواهند كه عبارت از مخازن شرق بود، عبارت از معادن شرق بود، اينها را آنها مى‌خواستند و علاوه بر اين، شرق را بازار كنند براى خودشان. از آن طرف مخازنشان را ببرند و از آن طرف با صورت ديگر بازار درست كنند و هر چه دارند به اين بازار صرف كنند. ما را به صورت يك مصرف درآورند. مى‌ديدند كه روحانيت اگر زنده باشد، و چشمش را باز كند و بگذارند به حيات خودش ادامه بدهد اين مزاحم است. از اين جهت روحانيت را با تمام قوا كوبيدند. به طورى كه اين حوزه علميه‌اى كه آن وقت البته هزار و چند صد تا محصل داشت، رسيد به يك چهار صد نفر، آن هم چهار صد نفرى كه توسرى خورده، چهار صد نفرى كه هيچ نتواند يك كلمه صحبت كند. يك كلمه تمام منابر را در سرتاسر ايران، تمام خطبا را در سرتاسر ايران زبانشان را بستند. و تمام علما را در سرتاسر ايران زبانشان را بستند. مع ذلك خوب، در زمان رضا شاه هم يكى- دو- سه دفعه قيام كردند علما. مع ذلك چون قيامى بود كه ملت از بس ترسيده بود از او

[١] آقاى ميرزا محمد تقى شيرازى (از مراجع بزرگ تقليد) كه با فتواى معروفش، مردم مسلمان عراق را عليه قواى انگليس به قيام واداشت و موجب شكست انگليس شد

[٢] ميرزاى شيرازى (از مراجع بزرگ تقليد) كه با فتواى تحريم تنباكو، باعث لغو قرارداد ناصر الدين شاه با شركت انگليسى «رژى» شد.