آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩١
که تقریبا به منزله نتیجهگیری است؛ یعنی حالا که چنین وقت و مرحلهای هست که انسان میبیند چه پیش فرستاده و چه پس فرستاده است و سرنوشت انسان در گرو عمل اوست، حالا که چنین است یا اَیهَا الاِْنْسانُ ما غَرَّک بِرَبِّک الْکریمِ. ای انسان! چه چیز تو را به پروردگار بزرگوارت مغرور کرده است؟! این جمله از نظری جمله خیلی خاصی است.
دو تفسیر در مورد این آیه
این آیه را گاهی به دو شکل مختلف تفسیر میکنند که دو نتیجه معکوس میدهد و قطعا یکی از این دو تفسیر درست نیست. بعضی گفتهاند که خدای متعال در این آیه خواسته است عذر بشر را به او یاد بدهد، خدا میگوید: ای انسان! چه چیز تو را به پروردگار کریمت مغرور کرده؟! انسان در جواب میگوید: کرمش، چون او کریم است. ولی همان طور که مفسرین (مثل تفسیر المیزان) گفتهاند، چنین چیزی امکان ندارد و مخصوصا با توجه به آیاتی که بعد میآید، این آیه میخواهد بگوید کریم بودن خدا نباید سبب مغرور شدن انسان بشود.
یک رباعی است که آن را به حضرت امیر (ع) نسبت میدهند در صورتی که این نسبت ثابت نیست و علاوه بر این خودشان فرمودهاند: «اگر چیزی به ما نسبت دادند که مخالف با قرآن بود، بدانید که از ما نیست.» حتی تعبیر کردهاند: «بزنید به دیوار، ما چیزی خلاف قرآن نمیگوییم.» ولی این رباعی چون با طبیعت مردم مغرور و تنبل و گریزان از عمل جور در میآید، با اینکه عربی است در میان فارسیزبانها هم خیلی رایج شده و اغلب بر لوح قبرها همین شعر را نوشتهاند :
وَفَدْتُ عَلَی الْکریمِ بِغَیرِ زادٍ مِنَ الْحَسَناتِ وَ الْقَلْبِ السَّلیمِ