جای اینکه مثلا پنج هزار تومان به او بدهد، سه هزار و هشتصد و نود و پنج تومان داده بود. واعظ گفته بود: «چرا کم گذاشتی؟!» او هم جواب داده بود: «به دلیل اینکه تو کم گذاشتی، تو می‌خواستی کم نگذاری تا من هم کم نگذارم.» این حقیقتی است. اگر بناست انسان طی بکند (تازه اگر طی کردن در چنین مواردی درست و شرعی باشد) طی کردن تعهد شرعی می‌آورد.

تطفیف حوزه‌های علمیه از زبان مرحوم اشراقی

یادم هست در ایام طلبگی ما، مرحوم اشراقی ـ واعظ معروف قم[١] ـ در منبری که همه علمای بزرگ هم آنجا بودند همین آیه را عنوان کرد: وَیلٌ لِلْمُطَفِّفینَ. الَّذین اِذَا اکتالوا عَلَی النّاسِ یسْتَوْفونَ. بعد «تطفیف» را معنی کرد و توسعه داد ]به این صورت [که هر کسی در جامعه فروشنده است و فروشنده‌ها تنها آنهایی نیستند که پشت پاچال هستند، بلکه هر کسی، هم خریدار است و هم فروشنده و دائما انسان در جامعه می‌خرد و می‌فروشد. بعد وارد کار حوزه‌های علمیه شد، رو کرد به طرف علما و گفت: ما حوزه‌های علمیه الان خودمان کم فروش شده‌ایم. شما نگاه کنید! در پانصد ششصد سال پیش حوزه‌های علمیه ما به منزله دانشگاه بود[٢] ؛ یعنی در این حوزه‌های علمیه فقه تدریس می‌شد[٣] ، اصول و ادبیات عرب تدریس می‌شد، تاریخ و ریاضیات تدریس می‌شد،

فلسفه

[١] . خدا بيامرزد او را، ايشان نزديك سی سال است كه فوت كرده و واعظ خيلی زبردستی بود، قوه خطابه‌اشخيلی خوب بود و مرد فاضل و ملّايی هم بود. در مجالس علما و طلبه‌ها بيشتر او منبر می‌رفت و چونمجالسش بيشتر مجالس طلبه‌ها بود، غالبا منبر او آن طور كه بين طلبه‌ها می‌گرفت جای ديگر نمی‌گرفت.

[٢] . يعنی دانشكده نبود. دانشكده آنجايی است كه رشته‌های معينی تدريس می‌كنند، مثلا در دانشكده پزشكیفقط علوم پزشكی تدريس می‌كنند و در دانشكده فنی فقط علوم فنی تدريس می‌كنند و در دانشكده ادبياتفقط علوم ادبی.

[٣] . اين دوره‌های فقهی كه نوشته شده، مال همان مقطع است.