خورشید از نظر مجموع وضع آسمان مثلا در اول بهار (ایام عید) در محاذات آن شکلی قرار می‌گرفت که به نام حَمَل است، منجّمها می‌گفتند خورشید در برج حمل است. خلاصه این برجها را اصطلاح کردند برای اینکه به این وسیله می‌توانستند چیزی را نشان بدهند.

معنی بروج در قرآن

همان طور که مفسرین گفته‌اند مقصود از «بروج» که در قرآن آمده، این برجهای اصطلاحی نجومی که یک امر قراردادی و فرضی و موهوم است، نیست؛ بلکه مقصود خود ستارگان است. (بعضی گفته‌اند مقصود، مطلق ستارگان است و بعضی گفته‌اند مقصود، ستارگانی است که در میان ستارگان دیگر بارزتر و ظاهرترند.) بنابراین معنی آیه چنین می‌شود: سوگند به آسمانِ صاحب ستاره‌ها. وَ الْیوْمِ الْمَوْعودِ. سوگند به روز موعود، یعنی قیامت. وَ شاهِدٍ وَ مَشْهودٍ. سوگند به شاهدی و سوگند به مشهودی. «شاهد» یعنی آن کس که چیزی را معاینه می‌کند و می‌بیند و «مشهود» آن شیء دیده شده را می‌گویند.

مقصود از شاهد و مشهود چیست؟

این آیه از جمله آیاتی است که راجع به اینکه مقصود از آن چیست حدود سی قول گفته شده است؛ ولی در روایات ما این‌که مقصود از شاهد و مشهود چیست، بیان شده است[١] . شخصی می‌گوید: در مسجد مدینه[٢] با مردی برخورد کردم و از او پرسیدم که مقصود از «شاهد» و «مشهود» در قرآن چیست؟ گفت: مقصود از «شاهد» روز جمعه است و مقصود از «مشهود» روز عرفه است. (گفته‌اند این شخص ابن عباس بوده.) با مرد دیگری برخورد کردم و همین سؤال را پرسیدم، گفت: مقصود از «شاهد» روز جمعه است و مقصود از

[١] . اينجاست كه وقتی روايتی از معصوم داشته باشيم، قضيه را حل می‌كند.

[٢] . ظاهرا مسجد مدينه بوده.