تَوَدُّ لَوْ اَنَّ بَینَها وَ بَینَهُ اَمَدآ بعیدآ[١] . روزی که هر کسی هر کار خیری که کرده است حاضر می‌یابد و هر کار بدی هم که کرده است حاضر می‌بیند، و خیلی دوست دارد که بین او و این کارهای بد فاصله بود. همچنین در سوره مبارکه «اِذا زُلْزِلَتْ» می‌فرماید: اِذا زُلْزِلَتِ الاَْرْضُ زِلْزالَها. وَ اَخْرَجَتِ الاَْرْضُ اَثْقالَها. وَ قالَ الاِْنْسانُ ما لَها. یوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ اَخْبارَها. بِاَنَّ رَبَّک اَوْحی لَها. یوْمَئِذٍ یصْدُرُ النّاسُ اَشْتاتآ لِیرَوْا اَعْمالَهُمْ[٢] . روزی که مردم به صورت گروه گروه[٣] صادر می‌شوند، بیرون می‌آیند و حضور پیدا می‌کنند برای این که آنها را در نمایشگاه عمل ببرند و اعمال خودشان را ارائه بشوند[٤] .

تا اینجا یک قسمت از این سوره به پایان می‌رسد. در این قسمت، سیزده آیه به عنوان مقدمه ذکر شد برای این که این جمله بیان شود که آینده‌ای قاطع و قطعی وجود دارد که در آن، انسان در یک نمایشگاه بزرگ عمل وارد می‌شود و تمام آنچه که در طول عمر انجام داده و آنچه که خود احضار کرده، در آنجا حاضر می‌بیند.

قسمت دوم سوره

قبل از این که به بیان بقیه آیات بپردازم خوب است این نکته را عرض کنم که سیزده سالی که پیغمبر اکرم در مکه بودند و ابتدای اسلام بود، قهرا سیزده سالِ ساختن امت اسلامی و افراد آن بود. و لهذا در آن سیزده سال، احکام کمتر بیان می‌شد چون ابتدای کار بود و هنوز فکر و عقیده و ایمان مردم خوب درست نشده بود. برای همین است که اگر در مجموع آیات

[١] . آل‌عمران / ٣٠.

[٢] . زلزال / ١ ـ ٦.

[٣] . اين كه می‌فرمايد گروه گروه، اشاره است به مضمون آيه وَ اِذَا النُّفوسُ زُوِّجَتْ.

[٤] . ]يعنی اعمالشان به آنها نشان داده شود.[