زاییدنش نزدیک می‌شد، گویی تمام خانواده (مخصوصا ما که بچه بودیم) تحت تأثیر این مسئله بود. روزی چندین بار می‌رفتیم سراغ این حیوان تا از اوضاعش باخبر باشیم و شبها اهل منزل چندین بار چراغ برمی‌داشتند و سراغش می‌رفتند. خلاصه آن روزها عزیزترین ایام زندگی این حیوان از جهت مراقبت بود.

برای عرب، شتر که هم حیوانی باربر بوده و هم مُنتج و بچه‌آور، خیلی مورد علاقه بوده است، تا جایی که علاقه اینها به شتر و بچه شتر (به قرینه‌ای که خود قرآن بعدا ذکر می‌کند) صد درجه از علاقه به بچه‌های خودشان بیشتر بوده، چون بچه خودشان را می‌کشتند ولی بچه شتر را هرگز نمی‌کشتند.

این آیه در مقام تمثیل، این عزیزترین مال را که انسان عاطفه خاصی هم نسبت به او دارد مطرح می‌کند. «عِشار» یعنی شترانی که به ده‌ماهگی از آبستنی رسیده‌اند، یعنی به زمانی که انسان هرگز حاضر نیست آنها را رها کند، چون غیر از این که از جنس مال است، عاطفه انسان هم اقتضا نمی‌کند که آن را رها کند. می‌فرماید: در آن هنگام برای انسان چنان حالت به خود مشغولی پیدا می‌شود که عزیزترین مالش را که در زندگی دنیا اینقدر به آن علاقه دارد رها می‌کند و اصلا به چنین چیزهایی فکر نمی‌کند.

وَ اِذَا الْوُحوشُ حُشِرَتْ. آنگاه که حیوانات وحشی جمع گردند. این آیه را به دو صورت می‌شود بیان کرد. یکی این که مقصود این باشد که حیوانات هم محشور می‌شوند[١] ، و دوم این که ـچنان که بعضی

[١] . البته اين كه حيوانات هم در قيامت حشری داشته باشند مانعی ندارد و اين خودش بحثی است كه آيا حيواناتهم حشر دارند يا نه؟ بعضی هم گفته‌اند مقصود از وحوش در اين آيه انسانهای وحشی است نه حيوانات.