در بسیاری از جاهای قرآن از «یعْمَلونَ» تعبیر به «یکسِبونَ» می‌شود، برای اینکه از آن جهت که کارِ انسان است «یعْمَلونَ» است و از آن جهت که به انسان چیزی می‌دهد «یکسِبونَ» است. آنوقت، گاهی اثری که انسان از عمل می‌گیرد، زنگ زدگی است؛ یعنی می‌شود یک انسان زنگ زده، یک روح زنگ زده، یک فکر زنگ زده و یک قلب زنگ زده، و این زنگ زدگی را چیزی جز عمل خود او در او ایجاد نکرده؛ یعنی خود او خودش را زنگ زده کرده است. کلّا اِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ یوْمَئِذٍ لَ مَحْجوبونَ. وقتی که انسان یک آینه زنگ زده[٢] بشود، اولین اثر و نتیجه بدی که از زنگ زدگی آینه وجودش می‌گیرد چیست؟ قرآن می‌فرماید: این زنگ زدگی، تو را از چیزی محجوب[٣] می‌کند، یعنی میان تو و چیزی که عزیزتر از او در عالم نیست حجاب قرار می‌دهد.

از علی (ع) سؤال کردند: «هَلْ رَأیتَ رَبَّک؟» (آیا پروردگار خودت را دیده‌ای؟) فرمود : لَمْ اَعْبُدْ رَبّآ لَمْ اَرَهُ (خدای ندیده را اصلا عبادت نکرده‌ام). بعد برای اینکه بفهمند آن دیدن، با چشم سر نیست بلکه با آینه دل است فرمود : لَمْ تَرَهُ الْعُیونُ بِمُشاهَدَةِ الْعِیانِ وَ لکنْ رَاَتْهُ الْقُلوبُ بِحَقائِقِ الاْیمانِ[٤] (این چشمها خدا را نمی‌بیند، خدا جسم نیست، ولی دل با حقایق

[١] . تعبيراتی كه در قرآن در اين موضوعات هست خيلی عجيب است و تا به حال كسی آنها را آنچنان كه بايدتشريح نكرده است. اتفاقا در فلسفه‌های جديد اروپا روی مسئله انسان و عمل و تأثير متقابلشان ]بحث شدهاست.[

[٢] . اين كه بگوييم «آينه زنگ زده»، بهتر است از «فلز زنگ زده»؛ چون قاعده دل اين است كه آينه باشد نه آهن.

[٣] . محجوب يعنی در حجاب، در پرده.

[٤] . نهج‌البلاغه، خطبه ١٧٧.