خشن‌تر بودند ولی اینها موذی‌تر بودند یعنی سیاستمدارانه‌تر عمل می‌کردند. آنها خیلی با خشونت و شمشیر و این طور چیزها عمل می‌کردند، ولی اینها خیلی موذیانه عمل می‌کردند که فقط عده قلیلی می‌توانستند دست سیاست اینها را بخوانند. اکثریت مردم به اشتباه می‌افتادند و نتیجه این شده است که الآن قضیه شهادت امام رضا حتی بر مستشرقین اروپا مورد اشتباه است[١] . مأمون آنقدر سیاستمدارانه عمل کرده که اینها می‌گویند: مأمون نسبت به حضرت رضا حسن نیت داشته و هیچ سوءنیتی نداشته و خیلی هم به ایشان ارادت داشته است و حضرت رضا به مرگ طبیعی از دنیا رفتند. این برای این است که سیاست او سیاست موذیگری است؛ یعنی به ظاهر دوستی نشان می‌داد و در باطن دشمنی می‌کرد.

یکی از کارهایی که اینها می‌کردند این بود که چون می‌خواستند ائمه را تحت‌نظر داشته باشند، به زور و اجبار، یکی از دخترهایشان را به آنها می‌چسباندند که باید با این ازدواج کنی[٢] ! بعد که ازدواج می‌کردند، می‌گفتند: دختر ما که نمی‌شود از ما دور باشد! دختر ما و داماد ما باید همین جا کنار خودمان باشند! این برای چه بود؟ برای این که به یک شکلی که مردم نفهمند اینها را تحت نظر و تحت مراقبت شدید و اذیت شدید داشته باشند. حالا چه جریانهایی در زمان مأمون و بعد از او در

[١] . بگذريم از شيعه، كه آن هم به راهنمايی ائمه و به حكم اخبار و احاديث است كه ما مأمون و هارون را آدمهایبدی می‌دانيم و اينها را لعن می‌كنيم و مأمون را قاتل امام رضا می‌دانيم.

[٢] . ببينيد حقّه‌بازی تا كجا؟! بعدها شايد خيلی از سلاطين همين كار را كردند. بديهی است كه تحت نظر داشتن بهبعضی شكلها، در مردم انعكاس بدی دارد، كه مثلا پسر علی بن موسی‌الرضا را آورده در زندان يا آورده در اينشهر تحت‌نظر نگه داشته. ]لذا اين كار را می‌كردند.[