پدر فزونی می‌گیرد، چون ایندو در بذر به طور متساوی شریکند و مادر علاوه بر این، نُه ماه هم بچه را در زمین رحم خود پرورش می‌دهد و اگر روشنفکر و متجدد نشده باشد یک سال و نیم الی دو سال هم بچه را از شیر خود تغذیه می‌کند. و لهذا زن در وجود فرزند سهم بیشتری دارد. از دوره شیرخوارگی به بعد کم کم سهم مرد در وجود فرزند بالا می‌رود و حقوق دیگری پیدا می‌کند چون وظیفه تغذیه فرزند بعد از دوران شیرخوارگی بر عهده مرد است (گرچه در دوران شیرخوارگی هم اگر زن مطالبه اجرت کند مرد باید پرداخت کند). در مورد تربیت هم، هر کدام از پدر و مادر به هر اندازه که عهده‌دار تربیت فرزند شوند، حق پیدا می‌کنند.

بنابراین معنی آیات اخیر چنین می‌شود: ای انسان! چه کسی تو را که چنین گذشته‌ای داشته‌ای، به این حالت که الان داری رسانده است؟! خدا و قانون خدا و قدرت و حکمت الهی است که چنین کرده. اِنَّهُ عَلی رَجْعِهِ لَقادِرٌ. همین خدا که در ابتدای خلقت چنین قدرتی از او دیدید، بر بازگرداندن انسان بعد از مرگش قادر است (مانند همان اَلنَّجْمُ الثّاقِبُ که بعد از غروب بار دیگر طلوع می‌کند).

روز آشکار شدن باطنها

کی خدا انسان را باز می‌گرداند؟ یوْمَ تُبْلَی السَّرائِرُ. روزی که با امروز یک تفاوت اساسی دارد، روزی که در آن اختبار و آزمایش می‌شود (و یا آشکار می‌شود[١] ) سریره‌ها؛ یعنی روزی که در آن، چیز پنهانی وجود ندارد و همه چیز آشکار است. در دنیا امور کمی آشکار است. هر کدام از ما چقدر از وجود و شخصیت و کارها و نیتها و ملکات اخلاقی و خوبیها و بدیهایمان بر دیگری آشکار است؟ خیلی خیلی کم و واقعا هیچ کس

[١] . هر دو معنا در اينجا يك نتيجه می‌دهد.