آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠٤
الرَّجُلِ وَ الْمَرْأةِ یعنی نطفه مرد و زن؛ هر دو در این کار شرکت دارند. «صلب» یعنی استخوانهای محکم و کنایه از مرد است، چون مرد مظهر سختی و صلابت است، و «ترائب» یعنی استخوانهای نرم روی سینه و کنایه از زن است، چون زن مظهر نرمی و لطافت است. کأ نّه میگوید: خارج میشود از میان موجودی سخت و صلب (یعنی مرد) و موجودی نرم و لطیف (یعنی زن).
قدما بر خلاف علمای جدید فکر میکردند که زن هیچ نقشی در نطفه ندارد. میگفتند: نطفه متعلق به مرد است و رحم زن فقط به منزله زمینی است که بذر مرد را در درون خودش رشد میدهد. روی همین حساب هم بود که میگفتند: بچه به پدر تعلق دارد نه به مادر، چون هر گیاهی به صاحب بذر تعلق دارد نه به صاحب زمین[١] . مخصوصا در جاهلیت در مورد مرد و زن چنین عقیدهای بود. و لهذا نوههای پسری را نوه خودشان میدانستند و نوههای دختری را نوه پدر دامادشان. این شعر از شعرهای جاهلیت است :
بَنونا بَنو اَبْنائِنا وَ بَناتُنا بَنوهُنَّ اَبْناءُ الرِّجالِ الاَْباعِدِ
میگوید: اولاد ما همان اولادی است که از نسل پسران ما به وجود آمده باشند، اما اولاد دختران ما، اولاد ما نیستند بلکه اولاد پدرِ داماد ما هستند. خلاصه اینها میگفتند زن نقشی در ایجاد فرزند ندارد جز نقش یک زمین و او فقط فرزند دیگری را پرورش میدهد[٢] .
[١] . اگر ]كسی در زمينی بذری بپاشد[ و از آن زمين محصولی مثل گندم يا جو برويد و يا اينكه درختی در زمينیبكارد، حتی اگر اين كار بدون اجازه و حتی غصبا باشد، محصول به صاحب بذر تعلق دارد و صاحب زمين فقطمیتواند اجرت متعارف استفاده از زمينش را بگيرد و نمیتواند به صاحب بذر بگويد بايد محصول را با منتقسيم كنی.
[٢] . همان طور كه اگر بچهای را زنی غير از مادر خودش شير بدهد، فقط او را با شير خودش پرورش داده و اينبچه، بچه واقعی اين زن نمیشود گرچه شرعا به او محرم میشود.