اجمالا ذکر می‌کند که جریانی بوده که مردمی مؤمن و خداپرست به جرم خداپرستی به آتش افکنده شده‌اند و آنقدر در پای ایمانشان ایستاده‌اند که حاضر شده‌اند زنده زنده در آتش بروند و از عقیده‌شان دست برندارند. ولی در تفاسیر و تواریخ و بعضی احادیث ]درباره اینکه اینها چه کسانی بوده‌اند [موارد زیادی ذکر شده است. آنچه که به احتمال بیشتر در این آیاتْ مقصود قرآن است، داستان مردم نجران است[١] . مردم نجران عاشق و شیفته مذهب مسیح بودند و مذهب مسیح در آن وقت مذهب حق عالم بود و آنها هم مؤمن واقعی بودند[٢] . ذونواس که مرد مستبدی بود به آنها گفت که باید از این دین برگردید و آنها قبول نکردند. دستور داد گودالی کندند و آن را پر از هیزم و چیزهای قابل احتراق

[١] . يَمَن (همين يَمَن فعلی) قبل از اسلام تاريخ متحولی دارد و هر چند وقتی عده‌ای بر آن مسلط می‌شدند.مخصوصا با حبشی‌ها جنگهايی داشتند و گاهی حبشی‌ها بر آنها مسلط می‌شدند و گاهی استقلال پيدا می‌كردندو ضمنا تحت‌الحمايه ايران هم بودند. مقارن بعثت حضرت رسول ايرانيها بر يمن تسلط پيدا كرده بودند وحاكمی كه در آنجا بود، ايرانی بود و همين هم زمينه شد برای اينكه يمن زودتر از جاهای ديگر مسلمان شودچون معمولا ايرانيها از هر قوم ديگری آمادگی‌شان برای پذيرفتن اسلام بيشتر بود. اگر از سلمان فارسیبگذريم كه اسلام او فردی بوده، از جنبه گروهی، اسلام ايرانيها از يمن شروع شده. تسلط ايرانيها بر يمن هم اززمان انوشيروان بوده كه يكی از حاكمان معزول آنجا به تيسفون و دربار ايران آمد و مدتها آنجا بود و ازانوشيروان برای اينكه بار ديگر يمن را تصرف كند، كمك خواست.

[٢] . نجرانيهايی كه می‌خواستند با حضرت رسول مباهله كنند از بقايای همينها بودند. وقتی حضرت رسول برایمباهله حاضر شدند و حضرت امير و حضرت زهرا و حسنين را با خودشان بردند و آنها با آن چهره و وضع وروحانيت روبرو شدند، گفتند: اين پيغمبر است و اگر با او مباهله كنيم از بين می‌رويم. اجازه خواستند كه درسايه حكومت اسلام زندگی كنند و پيغمبر هم اجازه دادند. آيه قرآن اشاره به همين داستان است: فَقُلْ تَعالَوْانَدْعُ اَبْناءَنا وَ اَبْناءَكُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَكُمْ وَ اَنْفُسَنا وَ اَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ: آل‌عمران / ٦١. (مباهله يعنی اين كه دوطرف در يك جا جمع شوند و هر كدام ديگری را نفرين كند به اين صورت كه هر كدام دروغ بگوييم خدایمتعال بر او عذاب نازل كند.)