نمایان می‌شود. «شفق» همان سرخی اول شب است که از مناظر زیبا و عالی طبیعت است. معمولا شعرا و اهل ادب و آنهایی که زیباییهای طبیعت را توصیف می‌کنند یکی از چیزهایی که توصیف می‌کنند همین «شفق» است و گاهی عکس برداری‌هایی هم از آن می‌شود. سرخی نور آفتاب که به ابرها می‌افتد و ابرها را آتشگون می‌کند منظره عالی و زیبایی است و نشان دهنده رفتن خورشید و آمدن شب است.

وَ اللَّیلِ وَ ما وَسَقَ. و سوگند به شب و آنچه که در خود جمع می‌کند. عرض کردیم که از نظر جاندارها مطلقا (انسان و غیر انسان) الّا ما شَذَّ و نَدَرَ[١] ، روزْ مظهر پخش شدن و پراکندگی است و شب مظهر جمع شدن و پنهان شدن است. در روز انسانها و حیوانها از مسکنها و مأواهای خودشان بیرون می‌آیند و پخش می‌شوند و شب هر انسانی و هر حیوانی به مسکن و مأوای خودش ]بازمی‌گردد[. به نظر می‌رسد که این مسئله تمام شدن روز و آمدن شب و بار دیگر آمدن روز که در اینجا آورده شده تمثیلی است از زندگی دنیا و بعد مردن و در زیر زمین و خانه اصلی پنهان شدن و باز در یک روز بزرگِ کلی دیگر که اسمش قیامت است، پخش شدن و منتشر شدن.

وَ الْقَمَرِ اِذَا اتَّسَقَ. و سوگند به ماه آنگاه که اتّساق نور و اجتماع نور پیدا می‌کند، یعنی آن وقتی که ماه با نور کامل ظاهر می‌شود[٢] . در جوابِ این سوگندهای به این مظاهر می‌فرماید: لَتَرْکبُنَّ طَبَقآ عَنْ طَبَقٍ. البته (با تأکید تمام، یعنی شک بردار و تردید بردار نیست) که شما سوار خواهید شد بر حالی بعد از حالی.

[١] . ]يعنی مگر به ندرت.[

[٢] . به تعبير ما، ماه تمام و ماه شب چهارده.