چیزی را که جلویش هست می‌خورد ولی درباره آنچه که می‌خورد فکر نمی‌کند. باید فکر کند و ببیند این یک لقمه که الآن به او رسیده چه سررشته درازی دارد و چه مراحلی را طی کرده تا به او رسیده. این، در مورد ظاهر آیه.

علم، غذای روح انسان

و اما در روایات ـ که این روایات را تفسیر صافی ذکر کرده ـ معنی دیگری برای این آیه ذکر شده که البته درواقع معنی دیگری نیست بلکه توسعه در معناست. تفسیر صافی هم می‌گوید که این دو معنی با یکدیگر منافات ندارد؛ یعنی قرآن است و قرآن ظاهری دارد و باطنی. یک روایت این است که از امام باقر (ع) در مورد آیه فَلْینْظُرِ الاِْنْسانُ اِلی طَعامِهِ سؤال شد که: ما طَعامُه؟ ]طعام او چیست؟[ فرمود: عِلْمُهُ الَّذی یأْخُذُهُ، عَمَّنْ یأْخُذُهُ[١] ؟ یعنی باید در علمی که می‌گیرد فکر کند که از کجا می‌گیرد و چه می‌گیرد؟ این حدیث می‌خواهد بگوید: انسان دو گونه طعام و غذا دارد و از دو راه فربه می‌شود و تغذیه می‌کند؛ یکی همین غذای جسمانی و ظاهری و حیوانی است که در این جهت، انسان مانند هر حیوانی است، منتها برخی حیوانها علفخوارند، برخی گوشتخوار و برخی دانه‌خوار، ولی انسان حیوانی است که در آنِ واحد هم علفخوار است، هم دانه‌خوار و هم گوشتخوار و در این جهت، مزیت دیگری بر حیوانات ندارد. در واقع چون هر حیوانی احتیاج به تغذیه دارد، انسان هم از آن جهت که حیوان است احتیاج به این نوع از تغذیه دارد. ولی انسان یک ظرفیت معنوی و روحی هم دارد که از آن نظر نیز تغذیه می‌کند و غذاهایی جذب روحش

[١] . اصول كافی، ج ١، كتاب فضل العلم، باب النوادر، حديث ٨ .