و شاید این سخنان، سخنان شیطانِ رانده شده از درگاه خداست.» جواب این حرف شما خیلی واضح است: آیا سخن شیطانی سبب تنبّه و بیداری عالَم می‌شود؟! سخن شیطانی نوعی اثر دارد و سخن رحمانی نوع دیگر.

مثال به سید جمال‌الدین اسدآبادی

در اینجا مثالی عرض می‌کنم. بلاتشبیه، یک مرد سیاسی مثل سید جمال اسدآبادی را در نظر بگیرید؛ مردی که در ایران پیدا می‌شود و بعد به کشورهای مختلف اسلامی سفر می‌کند، در هر کدام از کشورهای افغانستان و هندوستان و مصر و ترکیه مدتها می‌ماند و قبل از همه اینها مدتها در نجف می‌ماند، به عربستان سعودی و اروپا می‌رود. چنین شخصی را در نظر بگیرید خصوصا با تنبه و توجه به این جهت که آدم دنیا نوردی بوده و به صورتهای مختلفی لباس می‌پوشیده، گاهی کلاه سرش می‌گذاشته و گاهی عمامه و گاهی هم عمامه به شکل افغانی می‌گذاشته. طبعا در اطراف چنین آدمی حرفهای زیادی زده می‌شود، خصوصا اگر خودش هم در مورد خودش ابهام ایجاد کرده باشد. (از یک طرف طبق اسناد معتبر اهل اسدآباد همدان است و از طرف دیگر مدتی در افغانستان در جایی به نام اسعدآباد بوده و خودش هم در بعضی جاها اسعدآبادی یا افغانی امضا کرده. با این که هنوز صد سال هم از زمان او نمی‌گذرد، تا کنون کاملا معلوم نشده که او افغانی بوده یا ایرانی. البته از نظر تاریخی مسلّم است که ایرانی بوده.)

یکی از بهترین معیارها برای این که بفهمیم این آدم آیا آدم خوبی بوده یا نیت سوئی داشته، اثر کارهای اوست که آیا در مجموع، در جهت بیداری ملتهای مسلمان قیام کرد واثری که بر کارهای او مترتب شد بیداری عالم اسلام بود، یا این آدم کارهایی کرد که عالم اسلام به خواب