آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٢
اَماتَهُ فَاَقْبَرَهُ بعد او را میرانید و سپس او را در قبر مدفون ساخت (یا دستور داد که او را در قبر دفن کنند؛ این قسمت از آیه را به دو صورت معنی کردهاند). ثُمَّ اِذا شاءَ اَنْشَرَهُ وقتی هم که بخواهد، دوباره او را نشر میکند. «نشر» در مقابل «طَی» است. به بستن و درهم پیچیدن یک چیز «طی» میگویند. یک کتاب را وقتی ببندیم به این کار «طی» میگویند، یا یک کاغذ را اگر لوله کنید «طی» است و اگر باز کنید «نشر» است. کأ نّه خدا انسان را در هم میپیچد (فَاَقْبَرَهُ) و هر وقت که بخواهد او را باز میکند. مقصود از «نشر» همان حشر عالم قیامت است.
کلّا لَ مّا یقْضِ ما اَمَرَهُ. خیلی آیه عجیبی است: سخن مگو! هنوز انسان آنچه را که به او امر شده ادا نکرده است. انسان (به طور کلی، از ابتدای خلقت تا امروز) هنوز رسالت خودش را انجام نداده است؛ هنوز به وظیفه و مسئولیت خودش عمل نکرده است. کأ نّه خدا برای نوع انسان رسالتی قائل است که این رسالت را باید انجام دهد و هنوز انجام نداده است. پس انسان چه بکند برای این که آماده شود که این وظیفه و رسالت و مسئولیت خودش را انجام بدهد؟ فَلْینْظُرِ الاِْنْسانُ اِلی طَعامِهِ انسان یک مقدار در غذای خودش فکر و دقت کند.
آیات قبل راجع به ابتدای خلقت انسان بود و این آیه راجع به آنچه که از آن تغذیه میکند. میفرماید: انسان باید درباره غذای خودش فکر کند؛ این هم درس است، خوب درباره این درسها تأمل کند. مثلا بارانی میآید و زمین را میشکافد و فرو میرود. بعد دانهها و گیاهها از این زمین بیرون میآید، درختها و میوهها بیرون میآید، علفها برای حیوانها بیرون میآید. اینها چیست؟ چرا انسان فکر نمیکند؟! آیا چون همیشه و مداوم این چیزها را میبیند خیال میکند که اینها سلسله اموری است که حسابی در کارشان نیست؟! انسان نباید مانند حیوانی باشد که فقط