در اینجا خداوند کلمه «طارق» را که به همان معنای آینده و ظاهر شونده و وارد شونده در شب است، بعد از کلمه «سماء» (آسمان) ذکر کرده؛ ولی چون این لغت به این معنایی که قرآن در اینجا قصد کرده، در جایی به کار برده نشده، لهذا خودش فورا می‌فرماید: وَ ما اَدْریک مَا الطّارِقُ تو چه می‌دانی که طارق چیست؟!

آن چیزی که شب ظاهر می‌شود چیست؟ آن چیزی که شب گویی درِ آسمان را می‌کوبد و وارد فضای آسمان می‌شود[١] چیست؟ اَلنَّجْمُ الثّاقِبُ. مقصود از طارق، ستاره است؛ یعنی سوگند به ستاره‌هایی که در شب طلوع می‌کنند. «ثَقْب» یعنی سوراخ کردن. به ستاره از آن جهت «ثاقب» می‌گویند که وقتی طلوع می‌کند، نورش در فضا پخش می‌شود و گویی این نور پرده شب را سوراخ می‌کند و می‌شکافد و وارد می‌شود. پس مقصود این است: سوگند به آسمان و سوگند به ستارگانی[٢] که در دلِ شبِ تاریک طلوع می‌کنند و در صفحه آسمان ظاهر می‌شوند.

استدلال بر معاد با یک تشبیه

حال باید ببینیم ارائه دادن منظره آسمان و شب و ستاره‌ای که در شب و بعد از تاریکی طلوع می‌کند (ستاره‌ای که مسلّما در فضا بوده و غروب کرده و بار دیگر طلوع می‌کند) اشاره به چیست. باید آیات بعد را ببینیم تا تناسب مطلب را خوب درک کنیم.

بعد از این قَسَم می‌فرماید: اِنْ کلُّ نَفْسٍ لَمّا عَلَیها حافِظٌ. هیچ نفسی نیست مگر آنکه بر آن نفس نگهبانی است؛ یعنی هیچ نفسی نیست مگر

[١] . البته اين يك تشبيه است.

[٢] . ستاره خاصی مقصود نيست.