«مشهود» روز عید قربان است. بعد می‌گوید: با جوانی برخورد کردم که صورت فوق‌العاده زیبایی داشت و برای مردم از احادیث پیغمبر می‌گفت. به او گفتم: مقصود از «شاهد» و «مشهود» در قرآن چیست؟ گفت: «خود قرآن این مطلب را بیان کرده. قرآن پیغمبر را «شاهد» خوانده در جایی که فرموده: یا اَیهَا النَّبِی اِنّا اَرْسَلْناک شاهِدآ وَ مُبَشِّرآ وَ نَذیرآ [١] و[٢] . و مقصود از «مشهود» قیامت است.» این شخص می‌گوید: پرسیدم این جوان کیست؟

گفتند: حسن بن علی بن ابی طالب.

این که جواب این قَسمها چیست، از قرینه بعد معلوم می‌شود. قبل از آن، داستان ظالمانه‌ای بیان می‌کند: قُتِلَ اَصْحابُ الاُْخْدودِ. مرگ بر (هلاک باد) آن صاحبان گودال (خندق) آتشین. «اُخدود» یعنی گودال خیلی بزرگ، ولی خود قرآن توضیح می‌دهد که مقصود، گودالی از آتش است. اَلنّارِ ذاتِ الْوَقودِ. آتش متوقِّد و شعله‌ور و برافروخته. اِذْ هُمْ عَلَیها قُعودٌ. آنگاه که اینها در حالی که مشرف[٣] بر این آتش بودند، نشسته بودند و از نزدیک تماشا می‌کردند. وَ هُمْ عَلی ما یفْعَلونَ بِالْمُؤْمِنینَ شُهودٌ. و کاملا حضور داشتند و معاینه می‌کردند که با مؤمنین چه می‌کنند. وَ ما نَقَموا مِنْهُمْ اِلّا اَنْ یؤْمِنوا بِاللهِ الْعَزیزِ الْحَمیدِ. الَّذی لَهُ مُلْک السَّمواتِ وَ الاَْرْضِ وَ اللهُ عَلی کلِّ شَیءٍ شَهیدٌ.

[١] . احزاب / ٤٥.

[٢] . پيغمبر، شاهد و ناظر اعمال امت است.

[٣] . «عَلَيْها» يعنی مشرف بر آن.