اصطلاح حدیث هم برای قیامت لفظ «معاد» به کار برده نشده باشد. در قرآن برای قیامت دهها اسم دیگر آمده است مثل «یوم الحشر»، «یوم التغابن»، «یوم النشور» و «المآب»، ولی کلمه «معاد» نیامده است. کلمه «معاد» اصطلاحی است که متکلمین آورده‌اند و خیلی رایج شده. متکلمین به این اعتبار به قیامت «معاد» گفته‌اند که در آن روحها به بدنها بازمی‌گردد و «معاد» از ماده «عود» به معنی «رجوع» است.

با اینکه کلمه «معاد» ]به این معنی[ در قرآن نیامده ولی اگر ما بخواهیم این کلمه را با توجه به تعبیرات دیگر قرآن معنی کنیم باید بگوییم به قیامت از آن جهت «معاد» می‌گویند که همه انسانها به سوی خدا باز می‌گردند؛ یعنی به اعتبار بازگشت به سوی خدا «معاد» گفته می‌شود نه به اعتبار بازگشت روح به بدن. ]...[[١] اِلَیهِ مَرْجِعُکمْ جَمیعآ[٢] . بازگشتها و رجوعها و عودها به سوی خداست.

اینجا هم می‌فرماید: ای انسان! تو با یک رنجی و با یک حرکت عنیف و شدید و سختی[٣] به سوی پروردگار خودت در حرکتی. نکته عمده این است که فرموده: «کادِحٌ» و نفرموده «سَتَکدَحُ»؛ یعنی تو همین الان در حال سیر و حرکت به سوی پروردگارت هستی (نه اینکه در آینده چنین می‌کنی) و قیامت پایان این حرکت است، قیامت یوم اللقاء است.

[١] . ]چند ثانيه از صدای استاد ضبط نشده.[

[٢] . يونس / ٤.

[٣] . حركتِ با سختی و شدت و توأم با رنج را «كَدح» می‌گويند. مثلا اگر انسان بار سنگينی بر دوش دارد و حركتمی‌كند و يا بر خلاف جهت آبی حركت می‌كند، اين را «كدح» می‌گويند.