آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٦٣
آنچه در دنیا از غذاهای روحی و معنوی آشامیدهاند که در آخرت تجسم پیدا میکند[١] ، یک نوع غذای خالص است.
تقسیم انسانها به سه گروه در حدیث
نظیر این تقسیم بندی انسانها به سه گروه که در قرآن است، به تعبیر دیگری در حدیث آمده است. میفرماید: اَلدُّنْیا حَرامٌ عَلی اَهْلِ الاْخِرَةِ وَ الاْخِرَةُ حَرامٌ عَلی اَهْلِ الدُّنْیا وَ کلاهُما حَرامانِ عَلی اَهْلِ اللهِ. «دنیا (یعنی دنیاپرستی) حرام است بر اهل آخرت، و آخرت حرام است بر دنیاپرستان و هر دوی اینها (یعنی پرستش و خواستن اینها) حرام است بر اهل الله.» اهل الله همان مقربین هستند، اهل الآخره همان ابرار هستند و اهل الدنیا همان فجار هستند. اهل الآخره مردمی هستند که واقعا کار میکنند و زحمت میکشند تا در آخرت خدای متعال به آنها لطف و تفضل کند و نعمت و بهشت بدهد. اینها گاهی کارهایی میکنند که بالاتر از حد بهشت است و محض رضای خداست که این میشود همان مِزاجُهُ مِنْ تَسْنیمٍ؛ یعنی از آن سرچشمهای که مقربین همیشه از آن مینوشند و از آن سرچشمهای که علی بن ابی طالب همیشه از آن مینوشد (و هیچ وقت
[١] . در تفسير آيه فَلْيَنْظُرِ الاِْنْسانُ اِلی طَعامِهِ از سوره عبس، گفتيم كه ظاهر آيه اين است كه انسان در غذاهايی كهمیخورد فكر و دقت كند، به اين معنا كه ببيند ريشه اين غذاها چيست و از كجا میآيد؛ يعنی در عالم خلقتفكر كند و درس بياموزد. همچنين گفتيم كه در روايات برای اين آيه علاوه بر اين معنا (كه حتما مقصود است)معنی ديگری هم به عنوان بطن آيه ذكر كردهاند و آن اين است كه انسان بايد در غذاهای روحیای كه میخوردفكر و دقت كند؛ چون انسان همان طور كه جسما، دائما در حال تغذيه است، روحا نيز در حال تغذيه است؛يعنی آنچه كه بر روح انسان وارد میشود به منزله غذاها و آبهايی است كه ]بدن[ انسان با آنها پرورش پيدامیكند. اين بود كه فرمودند: انسان بايد در معلوماتی كه كسب میكند و در اطلاعاتی كه به دست میآورد و درغذاهای روحیای كه جزء روحش میشود، دقت كند.