آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤١
و نجوم تدریس میشد؛ هر عالمی که در آن دورانِ قدیم بوده، از همین حوزهها بیرون آمده؛ بوعلی سینا از حوزه بیرون آمده، ابوریحان بیرونی از حوزه بیرون آمده... ولی ما کم کم اینها را کم گذاشتیم ]و در نتیجه [دیگر حوزههای ما مورخ و ادیب و ریاضیدان تربیت نمیکند، حتی علوم ریاضی قدیم خودمان را دیگران بعضی کتابهایش را میبرند و میخوانند. پس ما ماندیم و فقه و اصول، در فقه و اصول هم کم گذاشتیم و فقط به سه چهار باب معین مثل کتاب البیع و... پرداختیم. پس همه کمفروش شدهایم، ما هم در حوزه کمفروش شدهایم.
این یک حقیقتی است، گرچه او به زبان خطابه گفت. مفسرین هم گفتهاند که هر صنفی در کار خودش میتواند کم فروش باشد و میتواند تمام فروش باشد[١] .
اَلایظُنُّ اُولئِک اَنَّهُمْ مَبْعوثونَ. لِیوْمٍ عَظیمٍ. آیا اینها فکر نمیکنند برای روز بزرگی برانگیخته میشوند؟! یوْمَ یقومُ النّاسُ لِرَبِّ الْعالَمینَ. آنروزی که مردم برای حق بپامیخیزند (یعنی در پیشگاه حق بپا میخیزند و احضار میشوند). کلّا یعنی از این مقوله سخن مگو، برویم دنبال نتیجه کار. اِنَّ کتابَ الْفُجّارِ لَفی سِجّینٍ. همانا نوشته فاجران در سجّین است.
[١] . مرحوم ابوی ما نقل میكردند: در قديم كه اين وسايل نقليه نبود، مالدارها و گوسفنددارهايی كه در پايينولايتهای خراسان بودند و چهل پنجاه فرسخ تا مشهد فاصله داشتند، نمیتوانستند جنس و كالای اضافیخودشان را به مشهد بياورند. عدهای در اطراف فريمان بودند كه میرفتند جنسهای اين بيچارهها را كه سوادنداشتند میخريدند و بعد میآوردند و در مشهد میفروختند. ايشان میگفتند: در تربت حيدريه شخصی بود كهيك نوع ترازوهايی درست میكرد و حقهای در آنها بهكار میبرد كه فقط اين پشم فروشها ياد میگرفتند، بهطوری كه اين ترازوها مثلا يك خروار پشم را پنجاه من نشان میداد و از اين راه چه دزديهای بزرگی از اينبدبختها و بيچارهها میكردند!