صلح امام حسن (ع ): پرشکوه ترين نرمش قهرمانانه ي تاريخ - آل ياسين، الشيخ راضي - الصفحة ١٣٠ - تصميم بر جنگ
شدت عمل , به خوشرفتارى و مدارا روى آورد ؟ در حاليكه وضع و موقعيت خاص او براى تأمين ثبات و تضمين آينده ى خطيرش , به روش اول - يعنى روش خشونت و سختگيرى - بيشتر احتياج داشت
اين پرسش داراى سه پاسخ است كه در آخر فصل ٨ ( عناصر سپاه ) بدانها اشاره خواهيم كرد در اينجا همين اندازه مى گوئيم كه : اگر امام حسن روش شدت عمل را - كه در اينگونه موارد براى همه كس به روشنى مطرح است - در پيش مى گرفت , بدست خود آتش فتنه را پيش از وقت , مشتعل ساخته و ميدان را براى شورشهاى داخلى كه از لحاظ نتيجه , كم ضررتر از جنگهاى شام نبود , باز گذارده بود و معاويه آنچنان دشمنى بود كه پيوسته با تمام نيروى مالى و فكريش در پى فرصت مى گشت كه در كوفه زمينه ى شورشهاى داخلى را فراهم نمايد
بدين قرار , بهترين روش در آن وضعيت خطير و باريك , همان بود كه امام حسن انتخاب كرد
در پاسخ پيشنهاد يكى از يارانش كه معتقد بود : خوبست در شروع جنگ شتاب كند و ميگفت( : در حركت بسوى معاويه پيشدستى كن تا صحنه ى جنگ در شهر و ديار او تشكيل شود) [١] نيز مى گوئيم : اگر امام حسن اين كار را مى كرد , به رهبران باندها و جبهه هاى مخالف خود در كوفه و به( مقدس مابان ظاهر الصلاح) دستاويز مناسبى براى اظهار مخالفت ميداد كه چندان بى دليل و ناموجه نبود و براى موجه ساختن مخالفت آنان , همين شروع به جنگ كفايت مى كرد كه در نظر بيشتر مردم و لااقل , مردم ساده لوح و سطحى , اشكالى بدون پاسخ بود و اى بسا كه همين مسئله
[١]- ابن ابى الحديد ( ج ٤ ص ١٣ )