صلح امام حسن (ع ): پرشکوه ترين نرمش قهرمانانه ي تاريخ - آل ياسين، الشيخ راضي - الصفحة ٣٦٠ - بررسى فرازهاى بر جسته ى قرار داد
غير آن شرائط و در ميان مردمى و محيطى داراى زمينه ئى مساعدتر , مى زيست در شمار كار آزموده ترين سياستمداران و بزرگترين فرمانروايان اسلام محسوب مى گشت
تا هنگاميكه شواهد بر دور انديشى و قوت تدبير و بلند رائى كسى چندان فراوانست كه جائى براى مناقشه و ترديد باقى نمى گذارد , محروميت ها و شكست هاى موسمى كه معلول طبيعت زمان و شرائط و اوضاع جارى است نمى تواند نشانه ى ضعف وى يا بهانه ى انتقاد و ايراد كسان قرار گيرد
استعدادهاى شخصى هر چند بر اثر محروميت ها و شكست ها امكان بروز و تجلى كامل نيابند , ليكن يكباره نيز ميدان عمل را از دست نمى دهند به ميدان عمل مبتكرانه ئى كه اين بزرگمرد پديد آورد بنگريد و فكر نو او را كه بر اساس حفظ جان تمامى يك ملت در حال و آينده اش استوار بود , ملاحظه كنيد و آنگاه ببينيد كه چگونه اين فكر در فقرات قرار داد وى گنجانيده شده و بصورت شرائطى در قبال دشمن در آمده است
رسائى و زباندار بودن مواد پنجگانه ى قرار داد بخوبى نشان مى دهد كه تنظيم كننده ى آن , به تصادف يا بطور پراكنده و جدا , موضوعات را كنار هم نچيده , بلكه با تنظيم و انتخاب اين مواد بهم پيوسته , هدف و منظور خاصى را تعقيب مى كرده و بعلاوه كوشيده است كه با در نظر گرفتن نزديكترين و عملى ترين راهها , هدف خود را تأمين كند يعنى حق شرعى خود را تثبيت و مقام خود و برادرش را حفظ نمايد , امور خاندان پيغمبر را تسهيل كرده و جان آنان را محفوظ دارد , امنيت شيعيان خود و پدرش را تضمين كرده و يتيمان و بازماندگان آنها را سامان بخشد و بدينوسيله ثبات و وفاى آنان را پاداشى داده و بعلاوه , ايمان و يارى و اخلاص آنان را