صلح امام حسن (ع ): پرشکوه ترين نرمش قهرمانانه ي تاريخ - آل ياسين، الشيخ راضي - الصفحة ٣٥٥ - و اينك متن قرار دادى كه به امضاى طرفين رسيد
و ما كه نتوانسته ايم به آنچه امام حسن در ورقه ى سفيد نوشته دسترسى پيدا كنيم , بنوبت خود چنين مى انديشيم كه بايد فرازهاى مختلفى را كه در مصادر و ماخذ تاريخى پراكنده است , گرد آورده و از مجموع آنها آنچه را كه مشتمل بر صحيحترين و مهمترين مواد است انتخاب نموده و فرازهائى را كه با يكديگر متناسب است در يك ماده بياوريم و با اين انتخاب و تنظيم ( , قرار داد صلح) را بشكلى هر چه بواقع نزديكتر باز نمائيم
و اينك متن قرار دادى كه به امضاى طرفين رسيد :
ماده ى يك :
حكومت به معاويه واگذار مى شود بدينشرط كه به كتاب خدا و سنت پيغمبر [١] - صلى الله عليه و آله - و سيره ى خلفاى شايسته عمل كند [٢]
ماده ى دو :
پس از معاويه حكومت متعلق به حسن است [٣] و اگر براى او حادثه ئى پيش آمد متعلق به حسين [٤] و معاويه حق ندارد كسى را
[١]- مدائنى بنابر نقل ابن ابى الحديد در شرح نهج البلاغه : ج ٤ ص ٨
( [٢] فتح البارى) ( شرح صحيح بخارى ) بنابر نقل ابن عقيل در( النصايح الكافية) ( ص ١٥٦ ط اول ) و( بحار الانوار) : ج ١٠ ص ١١٥
( [٣] تاريخ الخلفاء) تأليف سيوطى ( ص ١٩٤ ) , ابن كثير ( ج ٨ ص ٤١ ) ( , الاصابه) ( ج ٢ ص ١٢ و ١٣ ) , ابن قتيبة ( ص ١٥٠ ) ( , دائره المعارف فريدوجدى) ( ج ٣ ص ٤٤٣ ط دوم ) و مدارك ديگر
( [٤] عمده الطالب) تأليف ابن المهنا ( ص ٥٢ )