صلح امام حسن (ع ): پرشکوه ترين نرمش قهرمانانه ي تاريخ - آل ياسين، الشيخ راضي - الصفحة ٢٥٧ - عقيده ؟ يا حكومت ؟

هائى بسازد و دو دل ها و مرد دين را با رشوه , گلوگير محبت و احسان خود كند ماليات آن امپراطورى وسيع , به آسانى مى توانست جواب توقعات و مطامعى را كه رهبران آن اجتماع و( فرزندان فاميلهاى سود جو) مدهوش سحر آن بودند , بدهد آنوقت بود كه منافقين به مؤمنينى پاكيزه جان , و خيانتكاران به مردمى امين و با اخلاص , و دو دلها به افرادى سر براه و مطيع تبديل يافته و همه ى ملت بى آنكه خود بدانند در نقشى دروغين و غير واقعى جلوه مى كردند

در آنصورت عمر و بن عاص و مغيره بن شعبه و زياد بن ابيه و ديگر رجال اين مكتب را ميديدى كه در كوفه در جوار قصر حسن بن على اقامت گزيده و در زير سايه ى او آرميده اند ! هم چنانكه امروز حجر بن عدى و قيس بن سعد و عدى بن حاتم بدان پناهنده اند , يا همچنانكه همان گروه نخست , امروز كاخ معاويه را طواف ميكنند !

رئيس و نقطه ى اتكائى چون حسن بن على , براى آنان اين امتياز را هم داشت كه از نقطه ضعف هائى از آنگونه كه در زندگى معاويه و گذشته ى او و مواريث او فراوان ديده مى شد , مبرا و بر كنار بود

ديگر , ماجراى حسن با آنچنان كاميابى و موفقيتى توأم مى بود كه بهيچ وجه ضرورت نداشت درباره ى آن چيزى نوشته شود يا تحقيقى بعمل آيد و يا وقتى و عمرى براى آن مصرف گردد

در آن فرض , همين ملت پست كوفه كه در تاريخ , همپا و هم دوره ى حسن اند , در چهره ى ملتى با ثبات و موقر و يكپارچه ظاهر مى شدند كه در عين حال , بيت المالشان مايه ئى براى خريدارى و جدانها است و حكومت ولاياتشان در خدمت طمع و آز رجال است و سياست دولتشان با