صلح امام حسن (ع ): پرشکوه ترين نرمش قهرمانانه ي تاريخ - آل ياسين، الشيخ راضي - الصفحة ٢٧٧ - صبر امام حسن
بوسيد و گفت : قربانت گردم پسر عمو ! بخدا پيوسته درياى دانشت در تلاطم است , چندان برايشان تاختى تا انتقام مرا از فرزندان باز ستاندى]( [١]
متن اين مشاجره ها بخاطر ظرافت ادبى و ارزش هنريش در خور آن ست كه همچون ميراث عربى اصيل بمعرض نمايش گذارده شود زيرا كه صحت انتساب آن از متنش آشكار است و اسلوب و كيفيت تركيب آن ترسيم كننده ى صورتى از ادب مشاجره در آن عصر مى باشد ولى چيزى كه ما را از عرضه كردن آن در اين سطور باز ميدارد لحن زشت و دشنام آميزى است كه امويان در دروغگوئيها و خلاف پردازيهاى خود آنرا به نهايت درجه رسانيده و خويشتن را بيش از آنچه براى دشمن خود مى پسنديده اند , رسوا ساخته اند
در عين حال كه از آوردن متن اين مشاجرات مى پرهيزيم , نميتوانيم حقيقتى را - كه با موضوع مورد بحث ما يعنى( صبر امام حسن) متناسب است - ناديده بگيريم آن حقيقت عبارت است از ميزان عجيب بدرفتارى اين جمع با امام حسن در اين مجالس و صبر و تحمل عجيب آن حضرت در برابر اين عمل خصومتبار معاويه كه با ساير روشها و رفتارهاى خصومت آميزش چه در جنگ و چه در صلح , سنخيت داشت
مطلبى كه نميتوان در آن ترديد داشت اين است كه اين مجالس همه
[١]- رجوع شود به( المحاسن و المساوى) بيهقى ( ج ١ - ص ٥٩ [٦٤] ) و( العقد الفريد) ( ج ٢ ص ٣٢٣ ) و( بحار الانوار) ( ج ١٠ ص ١١٦ ) و ما در كتاب( اوج البلاغة) كه مشتمل بر خطبه ها و نامه ها و كلمات دو امام بزرگوار - حسن و حسين عليهما السلام - است , خطبه هائى را كه امام حسن در اين مشاجره ها انشاء كرده , آورده ايم