صلح امام حسن (ع ): پرشکوه ترين نرمش قهرمانانه ي تاريخ - آل ياسين، الشيخ راضي - الصفحة ١٣٧ - تصميم بر جنگ

نظامى وجود داشت كه گمان فراهم بودن نيروى لازم براى جنگ را تقويت كند

دولت اسلامى در اواسط قرن اول , بزرگترين سپاهى را كه در آن دوره براى دولتى فراهم بود , در اختيار داشت , نهايت , حفظ و حراست مرزها , مستلزم مراقبت فراوان و گماشتن بخش بزرگى از سپاه اسلامى بر نقاط دور از مركز بود و اين امر اجازه نميداد كه تعداد زيادى از واحدهاى نظامى براى جنگهاى نزديك مركز , مورد استفاده قرار گيرند مخصوصا با توجه به دشوارى عمليات سوق الجيشى با روشهاى قديمى و وسائل ناقص آن در آنروز

سپاهى كه فقط براى كوفه در نظر گرفته شده بود - به اختلاف دو روايت [١] - نود يا صد هزار , و سپاهى كه در بصره استقرار داشت هشتاد هزار بود [٢] اينها سپاهيانى بودند كه در اين دو شهر از خزانه ى دولت , حقوق دريافت ميكردند تعداد اتباع و غلامان اين عده و داوطلبان جهاد نيز در اين دو شهر نظامى , معمولا به همين اندازه ها مى رسيد

بنابراين مجموعا نيروى نظامى عراق در حدود ٣٥٠ هزار مى شد و اين غير از سپاهيان ايران و يمن و حجاز و ديگر اردوگاهها بود

شور و شيفتگى شيعيان براى جنگ از يكسو و اصرارى كه خوارج بر جنگ با( و گمراهان) ( به تعبير خودشان ) مى ورزيدند از سوى ديگر , علاوه بر اين , تمايل عامى كه توده ى مردم در هنگام پيشرفت رأى