صلح امام حسن (ع ): پرشکوه ترين نرمش قهرمانانه ي تاريخ - آل ياسين، الشيخ راضي - الصفحة ٢٣٥ - قلمرو ترديد

در مدائن هم مجموعه ئى از اشباح مى زيستند كه اغتشاشات عدوات آميز و پياپى آنان از مقاصد پليدشان خبر ميداد بدست آنان نه اميد خوابانيدن فتنه مى رفت و نه گمان اقدام به كارهاى بزرگ يا اداره ى ميدان جنگ

اين , درباره ى جنبه ى معنوى و روحيه ى سپاه

و اما نسبت عددى بزرگترين رقمى كه ميتوان ادعا كرد لشكر امام حسن در اين واقعه بدان بالغ شده , بيست هزار يا كمى بيشتر است در حاليكه عدد لشكر معاويه كه در مرزهاى عراق مستقر شده بودند به شصت هزار مى رسيد ! بنابراين , حسن در آغاز كار , يك سوم سربازان معاويه را داشت

جريان فرارى كه در اردوگاه مسكن اتفاق افتاد و آن عمو زاده ى بيگانه صفت , با هشت هزار سرباز بسوى معاويه گريخت , نسبت عددى ميان دو لشكر را بالا برد

يعنى براى امام حسن مجموعا در هر دو اردوگاه , يك پنجم لشكر معاويه باقى ماند !

و اگر اين فرمول جديد نظامى را - كه براى نيروى معنوى , ارزشى بميزان سه برابر تعداد سرباز قائل است - قبول كنيم , به نتيجه ئى فوق العاده اسفبار مى رسيم و آن اينكه نسبت لشكر امام حسن با معاويه , نسبت ١٥ / ١ بوده است

و اگر با توجه به اين محاسبه , باقيمانده ى لشكر مسكن را بتنهائى در نظر بگيريم , خواهيم ديد كه اين عده , ميخواسته اند با لشكرى بجنگند كه بنابر مقياس مذكور , ٤٥ برابر آنان بوده است