صلح امام حسن (ع ): پرشکوه ترين نرمش قهرمانانه ي تاريخ - آل ياسين، الشيخ راضي - الصفحة ١٦٥ - بحث و تحليل

تصريح كرده است ما در اين عدد فقط از دو نظر اشكال داريم :

نخست آنكه با گفتار خود امام حسن كه در آن تلويحا عدد سپاه را معين مى كند قابل تطبيق نيست زيرا همانطور كه ديديم بنابر گفتار مزبور , عدد سپاه حداكثر ٢٠ هزار است , و همچنين با گفتار ديگر آنحضرت كه رفتار مردم را با خود توصيف مى كند و از سستى و سنگينى آنان در جنگ مى نالد [١] سازگار نيست چه , در صورت فراهم آمدن چهل هزار سپاهى , امام حسن از كدام سستى و سنگينى گله مى كند ؟ بنابرين , عدد مزبور نيز مورد ترديد است

ديگر آنكه مدرك اين عدد , حدس و گمان گويندگان آنست و نه چيز ديگر اينها به اين دليل كه اميرالمؤمنين على عليه السلام براى آخرين حمله اش به شام , سپاهى متشكل از ٤٠ هزار نفر تجهيز كرده و پيش از كوچ دادن اين سپاه , وفات يافته , استنباط كرده اند كه بايد اين لشكر آماده براى فرزندش امام حسن باقى مانده باشد و ديگر فراموش كرده اند كه تأثير روگردانى و ناهمرهى مردم را نيز در برابر خليفه ى جديد بحساب آورند

و پس از اينهمه , اساسا آمارى كه با اينهمه اشتباه توأم است چگونه قابل اطمينان خواهد بود ؟

عجيب ترين روايات در اينمورد , روايت زهرى است كه عدد لشكر مقدمه را تحت فرماندهى قيس بن سعد در( مسكن) يعنى پس از فرار عبيدالله بن عباس و همراهانش , چهل هزار معين ميكند معناى اين نقل