صلح امام حسن (ع ): پرشکوه ترين نرمش قهرمانانه ي تاريخ - آل ياسين، الشيخ راضي - الصفحة ١٨١ - عناصر سپاه

از حوادث جنگى خود به چنين سپاه مختلطى دچار شده اند و در حالات آن بزرگواران نقل نشده كه در اين موارد از پذيرش افرادى از اين رديف , خوددارى كرده يا كسى را از ميدان جنگ رانده باشند و ميدانيم آن هر دو نيز بنوبه ى خود از زيانهاى ناشى از حضور اين افراد , در امان نماندند

مثلا تاريخ از ماجراى جنگ حنين چنين ياد مى كند( : جمعى از مسلمانان از انبوه سپاهيان پيامبر بشگفت آمدند و گفتند كه اين سپاه از گروه اندك مشركان درهم نخواهند شكست ولى سپاه مسلمين , سپاهى مختلط بود و در آن بسيار بودند آنانكه براى غنيمت آمده بودند)

در ضمن حوادث بازگشت مسلمانان از جنگ( بنى المصطلق) نيز شبيه به همين , نقل شده است

درباره ى جنگهاى على عليه السلام نيز نوشته اند[ : سپاه على در( صفين) از ملتها و قبيله هاى گوناگون تشكيل يافته بود و اين سپاهى پر اختلاف و پر ستيزه بود , نه گوش به فرمان ميداد و نه دل به نصيحت و خير خواهى مينهاد]

معاويه - بنا به نقل( بيهقى) در كتاب( المحاسن و المساوى) - گفته است( : على در ميان پليدترين و پر تفرقه ترين سپاه بود و من در ميان رام ترين و كم تفرقه ترين سپاه)

در اينصورت امام حسن نيز وظيفه داشت كه به رويه ى پدر و جدش عمل كند و نا روا است كه از او بيش از آنچه از آندو انتظار داريم , متوقع باشيم چه آندو بزرگوار , بهترين و شايسته ترين سر مشق بودند

دقت در امر دين و التزام به متن اسلام , امام حسن را در هر حركت و سكونى مقيد ميداشت , در حاليكه دشمنان وى در هيچ كارى چنين قيد