صلح امام حسن (ع ): پرشکوه ترين نرمش قهرمانانه ي تاريخ - آل ياسين، الشيخ راضي - الصفحة ٢٣٤ - قلمرو ترديد
كنونى نيست و چه فتنه ئى بالاتر از پديد آمدن اينچنين شكاف و فاصله ئى ميان مسلمانان كه آنانرا از نقشه ها و كوششهاى دشمن در كمين نشسته شان غافل ساخته [١] و از وظائفى همچون آبادانى و عمران و تنظيمات ادارى و جهاد با دشمن خارجى , بازشان داشته است
و اما اينكه آن سركشان طغيانگر مسلمانند , مطلبى است كه از رفتار اميرالمؤمنين با آنان بدست مى آيد چه , آنحضرت لشگر خود را از اسير كردن زنان و كودكان همين مردم , منع كرده و سيره ى اميرالمؤمنين عليه السلام بهترين سرمشق و شايسته ترين رهنمون است
و اما اين پرسش كه مگر نيروى لازم براى فرو خواباندن اين فتنه , وجود ندارد ؟ ( يعنى سئوال از تحقق اين رؤياى لذتبخش كه شيعيان پرشور كوفه در آغاز جنبش جهاد , بدان شعار مى دادند ) آنوقت قابل جواب است كه موقعيت امام حسن هم از لحاظ عدد سپاهيان و هم از لحاظ روحيه و نيروى معنوى اين سپاه , بررسى شود و اين در صورتى ممكن خواهد بود كه امكانات موجود بر طبق واقعيت , مورد سنجش قرار گيرد
روحيه و نيروى معنوى در افراد سپاهى , رمز اصلى قدرتى است كه براى برد حوادث , مورد نياز است و خيلى بيش از تصاعد كميتى و عددى بكار مى آيد
امام حسن در مسكن , بازمانده ئى از سپاه اصلى خود داشت كه پس از خيانت فرمانده و فرار هشت هزار نفر از سربازان , فقط يك معجزه مى توانست در آنها روحيه و نيروى معنوى بدمد
[١]- اشاره به عمليات امپراطورى بيزانس در مرزهاى شام در سال ٤٠