روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٣ - ترجمه
طاعة اللّٰه[٣٢٦-ر]فانّها تؤدّي الى الجنّة و الثّواب،و آنان كه كافراند جهاد مىكنند در ره [١]طاغوت.
حسن و شعبى گفتند:شيطان است،و ابو العاليه گفت:كاهن است،و زجاج گفت:هر معبود [٢]كه فرود خداست.آنگه امر كرد مؤمنان را به جهاد كافران،گفت:
فَقٰاتِلُوا أَوْلِيٰاءَ الشَّيْطٰانِ ،قتال كنيد با دوستان شيطان كه كيد شيطان ضعيف بوده است هميشه.و معنى«كان»آن است كه:لم يزل ضعيفا.
و كيد شيطان را وصف كرد به ضعف براى چند وجه را:يكى به اضافه با نصرت خداى،و دوم براى ضعف دواعى اولياى او،چه حاصل نهاند بر بصيرتى از سر شبهت قتال كنند و مؤمنان از سر حجّت.
قوله: أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ ،كلبى گفت:آيت در عبد الرّحمن عوف آمد و سعد أبو وقاص و قدامة بن مظعون در مكّه از مشركان رنج مىديدند،گفتند:يا رسولاللّٰه!دستور باش [٣]تا با اينان كارزار كنيم كه از حدّ ببردند؟رسول-عليه السّلام-گفت:مرا نفرمودهاند به قتال اينان،صبر بايد كردن تا وقت باشد.
چون رسول-عليه السّلام-هجرت كرد و به مدينه آمد و خداى تعالى غزات بدر فرمود،رسول گفت:جهاد بايد كردن از آن [٤]را كه در مكّه آرزوى كارزار بود به دروغ،چون بدانستند به درست [٥]كه جهاد مىبايد كردن،خوش نيامد ايشان را و اظهار كراهت و ضعف و فشل كردند.خداى تعالى اين آيت بفرستاد و در ايشان حقتعالى گفت:نبينى آنان را كه ايشان را گفتند: كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ ،دست فرود آريد و امتناع كنيد،يعنى در مكّه از قتال مشركان پيش [٦]نزول آيت جهاد،و بر نماز و زكات اقتصار كنى [٧].
و مجاهد گفت:آيت در جهودان آمد،خداى تعالى اين امّت را فرمود كه آن
[١] .مر:راه.
[٢] .آج،لب،مر:معبودى.
[٣] .آج،لب:دستور باشد.
[٤] .كذا:در اساس،همۀ نسخه بدلها:آنان.
[٥] .اساس:بدر است،با توجه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٦] .مر+از.
[٧] .مر:كنيد.