دگر آن‌كه طريقۀ احتياط اقتضاى [٢]اين مى‌كند چه بر اين قول اتّفاق است [٣]و در آن قولها خلاف [٤]است.و شرط سگ نيز آن است كه معلّم باشد و سه شرط بايد تا سگ معلّم باشد:يكى آن‌كه چون فروفرستى بشود و چون زجرش كنى منزجر شود و سه‌ام [٥]آن‌كه آنچه بگيرد بنخورد و اين معانى از او بدفعات حاصل شود چندان كه در عادت گويند معلّم شد. [٦]و مذهب شافعى هم چنين [٧]است.و ابو حنيفه گفت [٨]:چون دو بار چنين بكند كفايت باشد در آن‌كه معلّم[بود] [٩].

و ابو يوسف و محمّد گفتند:به سه‌بار معلّم شد [١٠]هر صيدى كه به سگى معلّم كنند حلال باشد چون او را بكشد و از او بنه‌خورد.اگر بخورد،عطا گفت:مردار باشد و عبد اللّٰه عبّاس گفت:بنشايد خوردن.و در اخبار چنين آمد.جز كه به نزديك ما اعتبار به آن است كه اگر معتاد باشد خوردن صيد را صيد او بنشايد خوردن [١١].چون از او بخوردن و اگر [١٢]بنادره [١٣]افتد و احايين [١٤]،باكى نباشد.و شافعى را دو قول است.و ابو حنيفه گفت:بنشايد خوردن به‌هيچ‌وجه بيان كرديم كه صيد جز سگ معلّم بنشايد خوردن.

فامّا دگر جوارح از مرغان و سباع آنچه ايشان صيد كنند و مرد آن را زنده دريابد و بكشد،حلال باشد.و اگر مرده [١٥]يابد او را در چنگال ايشان حرام باشد [١٦]به نزديك ما و به نزديك فقها روا باشد چون معلّم باشد [١٧].و اين قول حسن بصرى است و مجاهد و

[١] .آج،لب:ندارد.

[٢] .مر:تقاضاى.

[٣] .وز:ندارد.

[٤] .آج،لب:اختلاف.

[٥] .تب،آج،لب:سيوم.

[٦] .آج،لب:باشد.

[٧] .آج،لب:همچنين،مر:هم چو اين.

[٨] .مر:گويد.

[٩] .اساس و مت:ندارد،از وز افزوده شده.

[١٠] .تب،آج،لب،مر،لت:شود.

[١١] .اساس و مت+و در اخبار چنين آمد،كه زائد به نظر رسيد.

[١٢] .آج،لب،مر:ندارد.

[١٣] .مر،لت:بنادر.

[١٤] .آج،لب،لت،مر:احانين.وز كنار اين كلمه افزوده:يعنى احيانا.

[١٥] .مر+در.

[١٦] .همۀ نسخه بدلها بجز مت:حلال نباشد.

[١٧] .مر،لت:بود.