روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٠٥ - ترجمه

فعيل به معنى فاعل باشد.

حق‌تعالى گفت او رسول خداست و ابو عبيد [١]گفت اين لفظ عبرانى است تازى نيست و درست آن است كه تازى است و ابراهيم گفت مسيح صدّيق باشد و امّا دجّال را [٢]براى آن مسيح خوانند [٣]لأنّه ممسوح العين اليمنى.

قوله و كلمته گفتند مراد به كلمه رسالت است يعنى رسول خداى كه از او گويد و گفتند مراد به كلمه آن كلام است كه فرشتگان او را به آن بشارت دادند في قوله: إِنَّ اللّٰهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ [٤]اى ببشارة منه.

و حسن و قتاده گفتند مراد آن است كه خلق او عند كلمۀ كن بود خداى تعالى گفت كن بباش [٥]ببود جبّائى گفت كلمه در حقّ او مجاز است مراد آن است كه به او هم چنان راه يابند كه [٦]به كلمه و براى آنش روح خواند كه به او زنده باشند چنان كه به روح أَلْقٰاهٰا إِلىٰ مَرْيَمَ گفتند معنى القا اين جا آن است كه خداى تعالى با او گفت و اعلام كرد او را چنان كه يكى از ما گويد القيت اليه كلمة كلمتى به او انداختم يعنى اعلام كردم او را و بعضى دگر گفتند معنى القا خلق است اين جا يعنى خلقه فى رحمه.

وَ رُوحٌ مِنْهُ ،در او چند قول گفتند قولى آن است[كه] [٧]مراد آن نفخ است كه جبرئيل عليه السّلام به فرمان خداى در او دميد و روح و ريح به يك معنى باشد.

قال ذو الرّمّة فى وصف نار امر بالنّفخ فيها:

فلمّا بدت كفّنتها [٨]و هى طفلة بطلساء [٩]لم تكمل ذراعا و لا شبرا
فقلت له ارفعها اليك و احيها بروحك و افتنها لها فتنة قدرا [١٠]
و ظاهر لها من يابس السّحب [١١]و استعن عليها الصّبار و اجعل يديك لها سترا