قوله: مِنْ أَجْلِ ذٰلِكَ ،ابو جعفر و ورش خواندند من اجل ذلك به نقل فتحه همزه با نون و مثله قد افلح، [١]دگر قرّاء فقطع [٢]همزه خواندند و معنى آن است من جرى ذلك،و جرا ذلك اى من سبب ذلك،براى اين كار را،و به اين سبب،و گفتند من جناية ذلك يقال«اجل عليهم يأجل اجلا،اذا جنى عليهم،قال الشّاعر [٣]:

و اهل خباء صالح ذات بينهم قد احتربوا فى عاجل انا اجله
اى جانيه [٤]،و باشد كه حرف جرّ بيفكنند گويند فعلت هذا اجل ذلك و اسم را منصوب كنند [٥]كما قال عدىّ:

اجل انّ اللّٰه قد فضّلكم
و اصله الجرّ و منه الأجل للوقت المضروب للشيء لأنّه ينجرّ الى حلول الاجل و منه الآجل نقيض العاجل،و از اينجاست اجل به معنى نعم،براى آن‌كه آن انقياد و انجرار است الى ما اريد منه و منه الاجل للقطيع من بقر الوحش لأنّ بعضه ينجرّ الى بعض،و ذٰلِكَ اشارت است به قتل قابيل هابيل را.

كَتَبْنٰا عَلىٰ بَنِي إِسْرٰائِيلَ ،اى حكمنا و فرضنا.ما بر بنى اسرائيل نوشتيم يعنى حكم كرديم بر ايشان و فريضه [٦]كرديم كه هركسى [٧]كه او نفسى را بكشد بى‌نفسى، يعنى بى‌آنكه او نفسى را كشته باشد تا [٨]كشتن او بر سبيل قصاص بود أَوْ فَسٰادٍ فِي الْأَرْضِ يا او در زمينى [٩]فسادى كرده باشد كه به آن مستحقّ كشتن [١٠]و آن فساد محاربت بود با خداى چنان كه شرح آن در آيت ذكر كرده شود فَكَأَنَّمٰا قَتَلَ النّٰاسَ جَمِيعاً ،چنان باشد كه مردمان همه را بكشته [١١].[و در تأويل او خلاف كردند عكرمه گفت از عبد اللّٰه عبّاس كه مراد آن است كه هركه او پيغامبرى يا امامى را بكشد همچنان باشد كه همه مردمان را [١٢]بكشته] [١٣]براى آن‌كه قوام خلقان به پيغامبر باشد و

[١] .مر+و.

[٢] .تب،آج،لب،مر،لت:به قطع.

[٣] .تب+شعر.

[٤] .تب:جانبه.

[٥] .وز،تب:بكنند،مر،بكند.

[٦] .مر:فرض.

[٧] .آج،لب،مر،لت:كس.

[٨] .آج،مر:يا.

[٩] .تب،آج،لب،مر،لت:زمين.

[١٠] .مر+باشد،لت+بود.

[١١] .مر:كه مردمان را همه كشته باشد.

[١٢] .مر:كشته باشد.

[١٣] .اساس،وز،مت:ندارد،با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.