دگر آن‌كه به اجماع از كفر توبه باشد [١]،قتل دون كفر باشد،چون از آنچه بيشتر از قتل است توبه باشد اولى‌تر كه از آنچه دون كفر است توبه باشد،و اخبارى كه در اين باب آورده‌اند كه خداى تعالى توبۀ او نپذيرد اخبار آحاد باشد و قبول نكنند براى آن‌كه خلاف ادلّۀ عقل است و قرآن و اجماع،و آنچه اصحاب وعيد گفتند كه:آيت در اهل صلات [٢]است وجهى ندارد،براى آن‌كه آيت اوّل كه در قتل خطاست مختص است به اهل صلات [٣]وجهى ندارد،براى آن‌كه ديت قتل خطا لازم بود هم مؤمن را و هم معاهد را و كفّارت لازم باشد مؤمن را و كافر را و معاهد را براى آن‌كه به نزديك ما كفّار به شرايع متعبّداند،و اگر تسليم كنيم كه آيت اوّل مختص است به اهل ايمان و صلات [٤]واجب نباشد كه آيت دوم حمل كنند بر آيت اوّل بى‌دليلى جامع ميان ايشان،بل ممتنع نبود كه مراد به آيت اوّل مؤمنان باشند و به آيت دوم كافران.

و امّا احكامى كه به قتل عمد تعلّق دارد و [٥]در آيت اوّل بگفتيم كه ذكر اقسام قتل كرديم،و اختلاف فقها در آن،و قتل عمد اگر به آهن باشد و اگر جز به آهن قصاص جز به آهن نشايد كردن

لقوله-عليه السّلام: لا قود الّا بحديدة، و شافعى گفت:به آن قصاص كنند [٦]كه او را [٧]كشته باشد و قصد عمد باشد [٨]و عمد الى كذا اذا قصد اليه،و تعمّد تكلّف العمد باشد و جزا پاداشت باشد،مقابله فعل بود به خير و شرّ،و مراد آن است كه:جزاى فعل او عذاب دوزخ باشد.

و«خالدا»،نصب بر حال است و«فيها»ضمير دوزخ است،و غضب ارادت عقاب باشد از خداى به مستحقّش.و«لغت»طرد و ابعاد و راندن و دور كردن از رحمت باشد و اعداد و استعداد بجاردن [٩]باشد.

قوله: يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذٰا ضَرَبْتُمْ ،كلبي روايت كرد از ابو صالح از عبد اللّٰه عبّاس كه:آيت در مردى آمد از بني مرّه بن عفو و سعد بن ذبيان [١٠]،نام [١١]مرداس بن

[١] .مر+و.

[٢] .مر:صلوات.

[٤] [٣] .تب،مر:صلاة.

[٥] .آج،لب،مر،لت:ندارد.

[٦] .لت:ندارد.

[٧] .تب+به آن.

[٨] .مر،لت:و عمد قصد باشد.

[٩] .لت:پجاردن.

[١٠] .آج،لب،لت:بني مرّة بن عوف بن سعد دينار.

[١١] .مر،لت+او.