باشد.و قوله: وَ اسْتَغْفِرِ اللّٰهَ [٣٤٠-پ]،دليل نباشد بر آنكه آن استغفار براى گناهى بود،چه استغفار طاعتى است مستقل،و فايدۀ او تحصيل ثواب باشد به نزديك ما دون اسقاط عقاب،چه اسقاط عقاب خداى تعالى كند[عند] [١]توبه و استغفار به تفضّل.

قوله: وَ لاٰ تُجٰادِلْ عَنِ الَّذِينَ يَخْتٰانُونَ أَنْفُسَهُمْ ،آنگه گفت:مجادله و خصومت مكن از آنان كه با خود خيانت كنند،أى دفعا و ذبّا و نيابة عنهم،و قوله يَخْتٰانُونَ أَنْفُسَهُمْ ،در[او] [٢]دو قول است:

يكى آن‌كه معنى آن است كه:عصيان كنند،و هركس كه معصيت كند و داند كه او را برآن معصيت عقوبت خواهد بودن به منزلت آن باشد كه با خود خيانت كرده،براى آن‌كه ضرر آن فعل به عاقبت به او بازگردد.

و قول ديگر آن است كه:با مؤمنان و با يكديگر و با آنان كه حكم ايشان حكم شما باشد خيانت مكنيد،و آنان را كه از يك دين و ملّت و اعتقاد بودند و يا از يك نسب و يك شهر،ايشان را نفس يكديگر خواند كما قال تعالى: وَ لاٰ تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ [٣]،أى بعضكم بعضا.

إِنَّ اللّٰهَ لاٰ يُحِبُّ مَنْ كٰانَ خَوّٰاناً أَثِيماً ،كه خداى دوست ندارد آن [٤]را كه خيانت‌كننده باشد به دزدى و سرقت و أثيم باشد و بزهكار،به آن‌كه حواله بر ديگرى كند.و مراد به آيت هم بنو ابيرق‌اند كه ذكر ايشان برفت.

يَسْتَخْفُونَ مِنَ النّٰاسِ ،آنگه بيان كرد كه:اين قوم خيانت خود از مردمان پوشيده مى‌دارند و از خداى پنهان نمى‌كنند،و مردمان را بر ايشان دستى نباشد مگرآنكه بازگويند و خداى تعالى كه قادر است از ايشان بر تعجيل عقوبت و خزى و نكال دنيا و آخرت از او بازنمى‌پوشند،و او اولى‌تر كه از او بازپوشيدندى.و معنى آن است كه:نكردندى،چه صورت نبندد از او پنهان كردن براى آن‌كه او عالم الذّات است، بر او پوشيده نشود.

وَ هُوَ مَعَهُمْ ،و او با ايشان است،«واو»حال راست. إِذْ يُبَيِّتُونَ ،چون مى‌سگالند

[٢] .اساس،مت:ندارد،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[٣] [١] .سورۀ نساء(٤)آيۀ ٢٩.

[٤] .اساس،مت:آنان،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.