پنج‌ساله باشد و چهل خلفه و آن آبستن باشد في بطونها أولادها،و محمّد بن الحسن هم اين گفت،و ابو حنيفه و ابو يوسف و ثورى گفتند:از چهار ربع باشد ربعى و آن بيست و پنج بود.بنت مخاض،و آن يك‌ساله باشد،و بيست و پنج[بنت] [١]لبون و آن دوساله باشد،و بيست و پنج حقّه و بيست و پنج جذعه.

و ديت عمد به نزديك ما حالّ باشد به نزديك بيشتر اصحاب ما،و بعضى اصحاب [٢]گفتند:به يك سال از او بستانند،و شافعى چنان گفت كه قول اوّل ماست كه حالّ باشد،و ابو حنيفه گفت كه:به سه سال [٣]بستانند.

امّا ديت عمد شبيه بالخطا مغلّظ باشد بر اثلاث سى و سه بنت لبون و سى و سه حقّه و سى و چهار خلفه كه به حدّ آن باشد كه فحل بر او گشنى كند،و در راويان بعضى اصحاب ما سى بنت مخاض و سى بنت لبون و چهل خلفة طروقة الفحل.

و شافعى فرقى نكرد ميان عمد محض و شبيه الخطا در اين مسئله و اجل چنان گفت كه ما در ديت خطا گوييم در سه سال،و ابو حنيفه بر ارباع گفت-چنان كه بيان كرديم-در عمد مذهب او،و مالك گفت:قصاص واجب باشد در شبيه العمد، چنان كه در عمد ديت نبود.شبرمه گفت:ديۀ شبيه العمد حالّ بود چنان كه ما گفتيم در عمد محض.

و ديت قتل خطا مغلّظ بود در ماه حرام و در حرم،و شافعى هم چنين گفت جز [كه] [٤]او يكى بفزود [٥]و آن قتل يكى از محرم است چون مادر و پدر و برادران و خواهران و فرزندان ايشان.و ابو حنيفه و مالك گفتند:در او تغليظ نباشد به‌هيچ‌وجه، و در صحابه مذهب شافعى روايت كرده‌اند [٦]عمر و عثمان و عبد اللّٰه عبّاس،و در تابعين سعيد بن المسيّب و سعيد جبير [٧]و عطا و طاوس و زهرى،و مذهب ابو حنيفه روايت است [٨]از عبد اللّٰه مسعود،و در تابعين نخعى و شعبى.

امّا ديت قتل خطا صد شتر باشد اگر عاقله از اهل شتر بود ارباع باشد ربعى بنت

[١] .اساس:ندارد،با توجه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[٢] .آج،لب،مر،لت+ما.

[٣] .تب+مال.

[٤] .اساس،مت:ندارد،با توجه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[٥] .مر:بيفزود.

[٦] .آج،لب،مر،لت+از.

[٧] .تب،مر:سعيد بن جبير.

[٨] .وز:روا نيست.