روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٨٣ - ترجمه
وصفى تمام بكرد گفت و اللّٰه كه در تورات همچنين است [١]و من گواهى دهم [٢]كه [٣]صادقى در هرچه گفتى و پيغامبر خدايى [٤]و ايمان آورد جهودان در افتادند [٥]و او را دشنام دادند [٦]چون خواستند تا برخيزند بنو قريظه در بنى النضير آويختند و گفتند يا محمّد اينان برادران مااند [٧].پدران ما يكىاند و دين ما يكى است چرا بايد تا اگر ايشان از ما يكى را بكشند [٨]انصاف ما ندهند و ما را تمكين قصاص نكنند ديت دهند هفتاد وسق خرما و اگر ما از ايشان مردى [٩]را بكشيم قصاص خواهند از ما و اگر ديت دهيم مضاعف ستانند و صد و چهل وسق خرما و اگر ما از ايشان مردى كشيم از ما دو مرد كشند و اگر ما از ايشان زنى كشيم به قصاص مردى را كشند از ما و اگر ما بنده[اى] [١٠]را كشيم از ايشان[از ما] [١١]آزادى كشند و جراحات ما نيمۀ [١٢]جراحات ايشان باشد از ميان ما حكم كن در اين باب.خداى تعالى اين آيت [١٣]فرستاد الى قوله: وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمٰا أَنْزَلَ اللّٰهُ فَأُولٰئِكَ هُمُ الظّٰالِمُونَ [١٤].
و قوله: سَمّٰاعُونَ لِلْكَذِبِ ،ابو حاتم گفت لام در اين جا لام كى است و المعنى انّهم يسمعون لكى يكذبوا و يسمعون لاجل قوم لم يأتوك مىشنوند براى آن [١٥]تا نقل كنند با گروهى كه حاضر نباشند.
يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ مِنْ بَعْدِ مَوٰاضِعِهِ ،كلم جمع كلمه باشد عند الخليل،و سيبويه گفت اسمى باشد جمع را و جمع كلمه نبود براى آنكه حروف جمع باشد [١٦]تا از واحد بيشتر باشد به عدد و كذلك تمر و تمره آنچه از اين باب باشد و كذلك قال فى ركب و شرب انّه ليس بجمع الرّاكب و الشارب [١٧]و انّما هو اسم صيغ للجمع و اين
[١] .لت:چنين خواندم.
[٢] .لت:مىدهم.
[٣] .لت+تو.
[٤] .اساس،وز،مر،مت:خداى،با توجه آج تصحيح شد.
[٥] .لت:درو فتادند.
[٦] .آج،لب:دشنام دادن گرفتن.
[٧] .آج،لب،مر:مايند.
[٨] .لت+در قصاص.
[٩] .آج،لب،مر،لت:كسى.
[١٠] [١١] .اساس:ندارد،از وز افزوده شد.
[١٢] .وز:به نيمۀ،آج،لب،مر،لت:بر نيمۀ.
[١٣] .لت:آيات.
[١٤] .سورۀ مائده(٥)آيۀ ٤٥.
[١٥] .مر+كه.
[١٦] .وز:بايد كرد،آج،لب،مر،لت:بايد.
[١٧] .اساس:شارب،با توجّه به مر تصحيح شد.