عبد الرّحمن بن سمره گفت:رسول-عليه السّلام-در مسجد آمد روزى و ما در مسجد بوديم.گفت:دوش خوابى عجب ديدم،مردى را ديدم از امّت من و پيغامبران را ديدم حلقه حلقه نشسته [١]هركه خواست تا در حلقه شود براندند او را،غسل جنابتش بيامد و دست او گرفت [٢]و او را در پهلوى من بنشاند.

قوله تعالى: وَ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ ،خداى جلّ جلاله تذكير نعمت كرد بندگانش را،گفت:ياد كنيد نعمت خداى را بر شما به بيان [٣]و ايضاح دين حقّ شما را و اعلام كردن او شما را معالم شرع و آنچه مصالح شما به آن متعلّق است از احكام دين از آب دست و طهارت نماز و غسل جنابت و تيمّم در وقت عذر و جز آن از انواع نعمتهاى دينى و دنياوى [٤]. وَ مِيثٰاقَهُ الَّذِي وٰاثَقَكُمْ بِهِ ،و آن عهد كه با شما كرد.

بلخى و جبّائى گفتند مراد آن عهد است كه رسول-عليه السّلام-بر ايشان ها گرفت كه طاعت خداى دارند و امتثال اوامر او كنند.

و بعضى دگر گفتند:مراد مبايعت ليلة العقبه است و بيعة الرّضوان و اين قول عبد اللّٰه عبّاس است. إِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنٰا [٣٧٢-پ] وَ أَطَعْنٰا ،چون گفتى:ما سميع و مطيعيم،فرمان تو شنيديم و طاعت تو پيش گرفتيم. وَ اتَّقُوا اللّٰهَ ،و از خداى بترسيد [٥]كه خداى تعالى عالم است به اسرار دلهاى شما.و ابو الجارود روايت كرد از باقر- عليه السّلام-كه گفت:مراد به ميثاق آن عهد است كه رسول-عليه السّلام-بر امّت گرفت در حجّة الوداع به ولايت اميرالمؤمنين [٦]-عليه السّلام-و تحريم خمر و كيفيّت وضو.

يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوّٰامِينَ لِلّٰهِ شُهَدٰاءَ بِالْقِسْطِ ،خداى تعالى در اين آيت مؤمنان را فرمود تا به عدل قيام كنند.يعنى اقامه عدل كنند و انصاف به جاى آرند و عدل به پاى دارند و رها نكنند تا معالم آن مندرس شود.و قوّام بناى مبالغت باشد،اى كثير القيام و نصب قَوّٰامِينَ بر خبر«كان»است و نصب شُهَدٰاءَ بر حال، در آن حال كه براى خداى تعالى گواه باشيد يا گواه خداى باشى در آنچه گفت و

[١] .مر+اند.

[٢] .آج،لب:بگرفت،تب:او را دست گرفت.

[٣] .آج:تبيان.

[٤] .مر:دنيايى.

[٥] .آج،لب:بترسى.

[٦] .مر:علىّ.