روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٩٣ - ترجمه
نوح را به دوم [١]پيغمبر ما كرد در قرآن [٢]در دو جايگاه:يكى در اين آيت و يكى فى قوله: وَ إِذْ أَخَذْنٰا[مِنَ النَّبِيِّينَ] [٣]مِيثٰاقَهُمْ وَ مِنْكَ وَ مِنْ نُوحٍ [٤].
اگر گويند نوح را چه تخصيص است و دگر پيغامبران هستند كه ازو فاضلترند؟ گوييم:براى آنكه او ابو البشر بود از پس آدم-عليه السّلام-،كه در عهد او همه عالم خراب شد و همه آدميان هلاك شدند و همه جانوران جز آنان كه در كشتى بودند.
دگر آنكه او اوّل پيغامبر [٥]بود كه صاحب شرع بود.و گفتهاند براى آنكه او اوّل كس بود كه خداى تعالى خلقان [٦]را به دعاى او هلاك كرد و گفتهاند براى آنكه شيخ الانبياء بود و درازعمرتر [٧]ايشان بود و خداى تعالى معجزۀ او در تن او پيدا كرد كه او را دو هزار [٨]پانصد سال عمر بود كه دندانى نيوفتاد [٩]او را و مويش سپيد [١٠]نشد و قوّتش ناقص نشد [١١].
و در خبر هست [١٢]كه چون به در مرگ رسيد ملكالموت او را گفت:يا شيخ الانبياء كيف وجدت الدّنيا؟فقال كبيت له بابان دخلت باحدهما و خرجت من الآخر.گفت:چون خانهاى كه دو در دارد به يك در در آمدم و به يك در مىروم.و گفتهاند براى آنكه هيچ پيغمبر [١٣]در دعوت قوم آن مبالغه و مقاسات نكرد از كافران [١٤]، و آن رنج كه او كشيد كس نكشيد.چنان كه حقتعالى فرمود فى قوله [١٥]. رَبِّ إِنِّي دَعَوْتُ قَوْمِي لَيْلاً وَ نَهٰاراً [١٦]-الآيات.او دعوت مىكردى [١٧]به شب و روز به سرّ و
[١] .وز:نوح را دوم.
[٢] .اساس:قرآنى،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٣] .اساس،تب،وز،آج،لب،مت:ندارد،با توجّه به مر و قرآن مجيد افزوده شد.
[٤] .سورۀ احزاب(٣٣)آيۀ ٧.
[٥] .آج،لب،مر:پيغمبران.
[٦] .مر:خلق.
[٧] .آج،لب:درازتر از عمر.
[٨] .همۀ نسخه بدلها+و.
[٩] .وز،آج،مر،لت:نيفتاد.
[١٠] .آج،لب،مر:سفيد.
[١١] .مت:قوّتش نشد،مر:قوتش با كم نشد،لت:قوتش ناقص نگشت.
[١٢] .آج،لب،مر:است.
[١٣] .تب،وز:پيغامبر.
[١٤] .لت:ندارد.
[١٥] .تب:ندارد.
[١٦] .سورۀ نوح(٧١)آيۀ ٥.
[١٧] .آج،لب،مر،لت:مىكرد.