قول سدّى[است] [١]و عبد اللّٰه عبّاس چه از حقّ حاكم آن است كه هر دو خصم را به يك جاى بنشاند و هر دو را يكسان نگرد و سخن هر دو بر يك حد شنود و ميل نكند على احد الجانبين تا چنان نباشد كه يكى از محدّثان گفت:

هبنا خصوما ترفّعنا إلى حكم أ ليس فى الشّرط ان لا يظلم الحكم
اللّفظ و اللحظ و التّقريب مشترك و البشر و البرّ و الاكرام مقتسم [٢]
و انت توسعه لطفا و توسعنى عنفا كانّك في التّحقيق تختصم [٣]
و روايت ديگر از عبد اللّٰه عبّاس و مجاهد آن است كه:خطاب با گواهان است، يعنى در گواهى [٤]دادن تحريف و تغيير نكنيد [٥]كه گواهى [٦]به خلاف راستى دهيد [٧]يا اعراض كنى [٨]،خود گواهى [٩]ندهى [١٠]اصلا و كتمان كنى [١١]،و اين قول باقر است -عليه السّلام-و«لىّ»در پيختن [١٢]باشد ولىّ الغريم مطله و لوى لسانه بكذا اذا تكلّم بكلام يلغز فيه.چون بر طريق لغز و تعميه گويد و سخن موهم گويد و لوى بحقّه و الوى إذا ذهب به،و قال اعشى فى المطل [١٣].

يلوينني ديني النّهار و أقتضى دينى اذا وقذ النّعاس الرقّد [١٤]
و ابن عامر و حمزه خوانند: وَ إِنْ تَلْوُوا ،به ضمّ لام به يك واو من ولي كذا اذا تولاّه و أقبل عليه،و معنى آن باشد كه اگر اقبال كنيد [١٥]و گواهى بدهى [١٦]و اگر اعراض كنى [١٧]و گواهى ندهى [١٨]خداى تعالى داناست به آنچه كنى هريك را جزا دهد بر وفق عملش.و صاحب كتاب الحجّة گفت:اين قرائت اولى‌تر است،براى

[١] .اساس:ندارد،با توجه به وز افزوده شد.

[٢] .وز:متنسم.

[٣] .مت:يختصم.

[٩] [٤] .لت:گواى.

[٥] .وز،تب،لت:مكنيد،آج،لب:مكنى.

[٧] [٦] .آج،لب،مر:دهى.

[٨] .تب،لت:اعراض كنيد،مر:اعراض كنيد يا.

[١٠] .اساس،مت:نگواهى ندهى،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[١١] .وز،مر،لت:كتمان كنيد.

[١٢] .مر:در پيچيدن.

[١٣] .تب+شعر.

[١٤] .اساس:الرقد،با توجّه به نسخه مر و لت و منابع لغت تصحيح شد.

[١٥] .مت:اقبال نكنيد،آج،لب،مر:اقبال كنى.

[١٦] .تب،لت:گواهى بدهيد.

[١٧] .تب،لت:اعراض كنيد.

[١٨] .اساس،وز:بدهى،با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.