روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٠٧ - ترجمه

اين كتاب و به اين پيغامبر.و روا بود كه ضمير عابد باشد [١]الى كلّ واحد منهما،و روا بود كه الى اقرب المذكورين باشد و آن كتاب است و روا بود كه الى اهمّ المذكورين باشد و اگرچه ابعد باشد،كما قال: وَ إِذٰا رَأَوْا تِجٰارَةً أَوْ لَهْواً انْفَضُّوا إِلَيْهٰا [٢].

مَنِ اتَّبَعَ رِضْوٰانَهُ ،آن را كه متابعت رضاى او كند، سُبُلَ السَّلاٰمِ .و رضا نقيض سخط باشد و رضا و رضوان مصدر بود من رضى يرضى و از باب اراده باشد [٣]و آن ارادۀ خير و ثواب بود.و سخط ارادۀ عقاب باشد به مستحقّش و سبل جمع سبيل باشد.

و در سُبُلَ السَّلاٰمِ ،چند قول گفتند:يكى آن‌كه«سلام»نام خداست-جلّ جلاله-في قوله: اَلسَّلاٰمُ الْمُؤْمِنُ [٤]،بنمايد ايشان را راه خود.آنگه اين بر يك تقدير [٣٧٦-پ]باشد از دو:امّا على تقدير دين اللّٰه [٥]او دار ثواب اللّٰه.و مراد به راه خداى امّا دين اسلام باشد و امّا راه بهشت على حذف المضاف و اقامة المضاف اليه مقامه و اين قول حسن بصرى است و سدّى.

و زجّاج گفت [٦]:مراد به سلام سلامت است يعنى طريق نجات از هر شرّى و رسيدن به هر مرغوبى [٧]و خيرى، وَ يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمٰاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ ،و ايشان را از ظلمت كفر بيرون مى‌آرد به نور ايمان به دعوت و ترغيب و ترهيب به فرمان او و الطاف او و ايشان را راه مى‌دهد و هدايت مى‌كند [٨]و به راه راست و آن راه دين اسلام است كه در او كژى [٩]و اعوجاجى نيست.و معنى هدايت هم آن [١٠]باشد كه گفتيم از بيان و نصب ادلّه و ازاحت علّت و تمكين و الطاف و توفيق.

آنگه به ذكر ترسايان آمد و تكفير [١١]ايشان كرد و به كفر بر ايشان گواهى داد.به