روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٨٧ - ترجمه
عدو و قوم عدو،و كذلك:كفور و شكور،و كذلك جريح و قتيل.
قوله: وَ إِذٰا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاٰةَ ،قوله: فِيهِمْ ،أى في الضاربين في الارض.حقتعالى گفت:يا محمد!اگر تو در ميان اين مسافران و مجاهدان باشى كه ايشان از دشمن ترسند،و خواهى تا نماز جماعت كنى براى ايشان بر اين ترتيب بايد كردن:نماز كنى به [١]ايشان قصر مسافر دون قصر خائف كه او را شدّت خوف نباشد،اغنى از نقصان اركان نماز و اقتصار در ركوع و سجود بر ايماء،بل دو ركعت نماز كنى براى ايشان-چنان كه شرح دهيم-و اين به دو شرط باشد:
يكى آنكه:در مسلمانان كثرتى باشد كه چون دو فرقه بباشند هريكى از ايشان در برابر دشمن مقاومت توانند كردن.
دگر آنكه:دشمن در خلاف جهت قبله باشد،چون اين دو شرط باشد رسول -صلى اللّٰه عليه و على آله-يا امام كه نايب رسول باشد،يا كسى كه نايب امام باشد در جهاد در نماز ايستد و تكبير احرام بكند [٢]،و گروهى بيايند و در قفاى او بايستند و نماز ببندند با او،و گروهى ديگر در برابر دشمن با سلاح مقاومت مىكنند با ايشان،و امام با اينان [٣]يك ركعت نماز بكند و به دوم برخيزد و«الحمد»بخواند و سورتى دراز،و اين قوم كه در قفاى او باشند آن ركعت مخفّف كنند و بنشينند و سلام بازدهند و بروند و به جاى آن فرقت [٤]بايستند در برابر دشمن،و ايشان بيايند و به قفاى امام آيند و تكبير ببندند و آن يك ركعت با امام بكنند.چون امام به تشهّد بنشيند، تشهّد [٥]مطوّل كند تا ايشان برخيزند و يك ركعت ديگر ضمّ كنند با آن ركعت و بنشينند تشهد خفيف خوانند،و امام با ايشان سلام بازدهد،فرقۀ اوّل را تكبير باشد و دوم [٦]را تسليم.
و اگر نماز [٧]شام بود هم اين ترتيب باشد جز كه [٨]اگر امام خواهد[٣٣٧-پ]به فرقۀ اول يك ركعت كند و به فرقۀ دوم [٩]دو ركعت،و اگر خواهد به فرقۀ اول دو ركعت
[١] .مر:نماز كن يا.
[٢] .مر:بگويد.
[٣] .لب،مر:با ايشان.
[٤] .مر:آن گروهى ديگر.
[٥] .مر+را.
[٩] [٦] .مر:دويم.
[٧] .آج،لب+نماز.
[٨] .مر:جز آنكه.