بعضى مفسّران گفتند: يَعْمَلْ سُوءاً ،بالسّرقة بديى كند [١]،يعنى دزدى درع.و ظلم بر خود آن است كه با غيرى حواله كند. ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللّٰهَ ،پس آمرزش خواهد از خداى،خداى را غفور[و] [٢]رحيم يابد آمرزنده و پوشندۀ گناه و بخشاينده بر گناهكاران،[و] [٣]آيت اگرچه وارد است بر سببى و در حقّ گروهى،خلاف نيست از ميان مفسّران كه بر عموم حمل مى‌بايد كردن،براى آن‌كه حكم همه‌كس و حكم همۀ گناهها [٤]اين است كه هركس كه از آن توبه كند و آمرزش خواهد،خداى تعالى بيامرزد او را.و در آيت دليل است بر صحّت قول ما كه گفتيم عند توبه[بر خداى تعالى واجب نيست كه بنده را بيامرزد،و نه نيز توبه اسقاط عقاب كند بر احباط يا موازنه،بل اسقاط عقاب عند توبه] [٥]خداى كند به تفضّل،براى آن‌كه لفظ غفران و رحمت آورد،و آن‌كس كه كارى واجب كند نگويند رحمت مى‌كند و نه،مى‌آمرزد [٦].

قوله: وَ مَنْ يَكْسِبْ إِثْماً -الآية،گفت:هركه [٧]او گناهى كند بر خويشتن [٨]وبال[و] [٩]وزر آن خيانت و گناه بر او باشد.گفتند:مراد دزدى است،و گفتند:

مراد سوگند به دروغ است،و خداى به آن ديگرى را نگيرد،و خداى تعالى عالم است به آن‌كه سرقت كرد،و حكيم است در امر كردن به دست بريدن دزد.

قوله: وَ مَنْ يَكْسِبْ خَطِيئَةً [١٠]،هركه او گناهى كسب كند،و اصل«كسب» اگرچه در جرّ منفعت به كار دارند [١١]،بر مجاز در گناه استعمال كرد،يعنى سرقت درع [١٢]آن زره دزديدن. ثُمَّ يَرْمِ بِهِ بَرِيئاً ،آنگه گناه [١٣]بر بى‌گناهى نهد از زيد بن السّمير اليهودىّ يا جز او-چنان كه برفت. فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتٰاناً ،او بهتانى بر گرفته باشد، و«بهتان»دروغى بود كه چون بگويند خداوندش مبهوت و متحيّر شود،و لفظ او

[٩] [١] .مر:بد مى‌كنند،آج،لب:بديى كنند.

[٥] [٣] [٢] .اساس،مت:ندارد،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[٤] .مر:همه گناهى.

[٦] .مر:مى.

[٧] .مر:هركس.

[٨] .مر،لت+كندو.

[١٠] .لت+گفت.

[١١] .مر،لت+در لغت.

[١٢] .وز:دروغ.

[١٣] .مر+را.